‘Laat blank nu eens geweldloos worden’

In Baton Rouge, Louisiana, wordt iedere dag betoogd wegens de dood van Alton Sterling. Die werd „neergeschoten als een hond”.

Ivy Evans huilt. Bij het parlementsgebouw in Baton Rouge, de stad in Louisiana waar vorige week dinsdag de cd-verkoper Alton Sterling werd doodgeschoten door een blanke agent, schiet de 66-jarige gepensioneerde elektricien vol. Als jongen zag hij zijn ouders het hoofd buigen en de ogen neerslaan als er een blanke voorbij kwam.

„Er is hier nooit iets veranderd”, tiert hij. „Eeuwen racisme kun je niet in een paar decennia afschudden. Dit is het smerige Zuiden. En als je in het smerige Zuiden wilt leven, dan gaan dit soort dingen je overkomen.” Hij veegt zijn ogen af met het handdoekje dat veel mannen hier over hun schouder dragen, om het zweet af te vegen in Louisiana’s klamme hitte.

Al vijf dagen gaat zwart Baton Rouge de straat op om gerechtigheid te eisen. Met zijn stok en grijs driedagenbaardje valt Evans op tussen de vooral jonge betogers. Dinsdag schoot agent Blane Salamoni de 37-jarige Sterling dood voor de Triple S foodmart, zijn vaste stek. Voor de winkel liggen bloemen en ballonnen.

Sterling is vereeuwigd met een schildering op de winkelmuur, onder een reclame voor kip. Na zijn dood is het land verder geschokt door het doodschieten door een agent van Philando Castile, woensdag in Minnesota en de moord op vijf politiemannen, donderdag in Dallas.

Maar kun je elke dag met hetzelfde vuur blijven demonstreren? Al wordt er gespeecht en met borden gezwaaid, zaterdagmiddag heeft de betoging voor de Triple S veel van een jaarmarkt. Er wordt gebarbecued, er is muziek. Voor tien dollar kun je T-shirts kopen met Alton Sterling erop, geknield, met gebogen hoofd, zijn cd’s voor hem uitgespreid. Een man op het punt geëxecuteerd te worden.

Nu is hij een hashtag

Op dinsdagnacht belde een dakloze man de politie; Sterling zou hem met een pistool bedreigd hebben. Toen agenten Salamoni en Howie Lane bij de winkel kwamen, escaleerde de situatie. Binnen een paar minuten lag Sterling ruggelings op de grond, de agenten op hem. Iemand riep: ‘Hij heeft een wapen.’ Via twee video’s die omstanders maakten, hebben miljoenen mensen gezien hoe Salamoni Sterling twee keer in de borst schiet.

Zaterdag is onder de bloemen en ballonnen nog bloed te zien. „Neergeschoten als een hond”, zegt een oma tegen haar kleinkind. „Het doet zo’n pijn. Ik had hem ’s ochtends nog gesproken”, zegt Thelma White, een vriendin van Sterling. „Ik zei: misschien kom ik morgen een cd bij je kopen. Hij had gospel, blues – alles.” Ze zegt, verwijzend naar andere door de politie omgebrachte Afro-Amerikanen: „Nu is hij een hashtag. Zoals Philando Castile een hashtag werd, en Eric Garner, en Michael Brown.”

Volgens getuigen bleef het wapen in Sterlings broekband. Pas toen hij dood was, werd het door een van de agenten te voorschijn gehaald. De kans dat Sterling legaal een wapen droeg, is klein: hij had een strafblad. Maar net als Minnesota is Louisiana een zogeheten open carry-state: het zichtbaar dragen van een wapen is toegestaan. De politie lijkt er niet op verdacht dat ook zwarte mannen van dit recht gebruik maken. Toen Philando Castile in Minnesota in de auto naar zijn rijbewijs reikte, zei hij: „Agent, ik draag een wapen bij me.” „Hij heeft een vergunning!” riep zijn vriendin in paniek.

Baton Rouge is een verdeelde stad. Het noorden armer en zwarter, het zuiden rijker en witter. Het politiekorps is voor 30 procent zwart, de bevolking voor 54,5 procent. „Vroeger hadden we segregatie en Jim Crow-wetten,” zegt Ivy Evans. „Nu armoede en ongelijkheid. Het effect is hetzelfde. Mijn nicht is afgestudeerd, maar ze werkt als schoonmaakster voor een wit gezin.”

Zaterdag worden betogers alleen bij het hoofdbureau van politie in Baton Rouge tegengehouden. Op andere plekken mag de menigte door. Op de trappen van het parlementsgebouw prijzen politici omstandig de geweldloosheid van de betoging. Mannen poseren met gebalde vuist en gefronste wenkbrauwen voor de smartphones van hun vriendinnen.

Ivy Evans zegt: „Waarom moeten wij zo nodig geweldloos blijven? Laten we liever zorgen dat blank nu eens geweldloos wordt.”