‘Laat blank Amerika eens geweldloos worden’

In Baton Rouge, Louisiana, wordt iedere dag betoogd wegens de dood van Alton Sterling. Die werd „neergeschoten als een hond”.

Ivy Evans huilt. Bij het parlementsgebouw in Baton Rouge, de stad in Louisiana waar vorige week dinsdag cd-verkoper Alton Sterling werd doodgeschoten door een blanke agent, schiet de 66-jarige gepensioneerde elektriciën vol als hij vertelt over hoe hij als jongen zijn ouders het hoofd zag buigen, de ogen zag neerslaan, als er een blanke voorbij kwam.

„Er is hier nooit iets veranderd”, tiert hij. „Eeuwen racisme kun je niet in een paar decennia afschudden. Dit is het smerige Zuiden. En als je in het smerige Zuiden wilt leven, dan gebeurt dit soort dingen.” Hij veegt over zijn ogen met het handdoekje dat veel mannen hier in Louisiana’s klamme hitte over hun schouder dragen, tegen het zweet.

Al bijna een week gaat zwart Baton Rouge dagelijks meerdere keren de straat op om gerechtigheid te eisen – met zijn stok en grijs driedagenbaardje valt Evans op tussen de vooral jonge demonstranten. De marsen verlopen zonder wanklank, maar ’s nachts en na afloop zijn er grimmiger confrontaties met de oproerpolitie. Bij protesten langs de snelweg bij het politiebureau worden zaterdagnacht zeker 100 mensen gearresteerd, onder wie Black Lives Matter-activist DeRay McKennon. Hij werd net als de meesten opgepakt omdat hij op de snelweg zou hebben gelopen, zondag is hij weer vrijgelaten.

Dinsdag schoot agent Blane Salamoni de 37-jarige Sterling dood voor de Triple S Foodmart, zijn vaste stek. Sindsdien liggen er een berg bloemen en ballonnen voor de winkel, die het bloed maar ten dele bedekken. Sterling is nu vereeuwigd met een schildering op de muur van de winkel, onder een reclame voor kip. Sindsdien is het land opnieuw geschokt door het doodschieten door een agent van Philando Castile, woensdag in Minnesota, en de moord op vijf agenten , donderdag in Dallas.

Al wordt er gespeecht en met borden gezwaaid, de betoging voor de Triple S zaterdagmiddag, waar een paar honderd man zijn verzameld, heeft veel van een jaarmarkt. Er wordt gebarbecued, er is muziek en voor tien dollar kun je T-shirts kopen met Sterling erop, geknield, met gebogen hoofd, zijn cd’s voor hem uitgespreid – een man die op het punt staat doodgeschoten te worden.

Die dinsdagnacht belde een dakloze man de politie; Sterling zou hem met een pistool hebben bedreigd. Toen agenten Salamoni en Howie Lane bij de winkel kwamen, escaleerde de situatie razendsnel. Binnen een paar minuten lag Sterling ruggelings op de grond, twee agenten bovenop hem. „Hij heeft een wapen”, riep iemand. Sterlings dood is door miljoenen bekeken via de twee video’s die omstanders maakten. Hoe Salamoni Sterling twee keer in de borst schiet, en daarna nog vier keer. „Neergeschoten als een hond”, zegt zaterdag een oma tegen haar kleinkind.

‘Nu is hij een hashtag’

„Het doet zo’n pijn. Ik had hem ’s ochtends nog gesproken”, zegt Thelma White, een vriendin van Sterling. „Ik had haast. Ik zei: misschien kom ik morgen een cd bij je kopen. Hij had gospel, blues – alles.” Ze vervolgt, verwijzend naar andere, door de politie omgebrachte Afro-Amerikanen: „Nu is hij een hashtag. Zoals Philando Castile, en Eric Garner, en Michael Brown.”

Volgens getuigen bleef het wapen in Sterlings broekband. De kans dat Sterling legaal een wapen droeg, is klein: hij had een strafblad. Maar net als Minnesota is Louisiana een zogeheten open carry-state: zichtbaar dragen van een wapen door burgers is toegestaan. Dat ook zwarte mannen van dit recht gebruik maken, is iets waar de politie niet op verdacht lijkt. Toen Philando Castile in Minnesota in de auto naar zijn rijbewijs reikte, zei hij: „Agent, ik draag een wapen bij me.” Zijn vriendin riep nog in paniek: „Hij heeft een vergunning!”

Baton Rouge (230.000 inwoners) is nog altijd een verdeelde stad. Het noorden armer en zwarter, het zuiden rijker en witter. Het politiekorps is voor 30 procent zwart, de bevolking voor 54,5 procent. „Vroeger hadden we segregatie en Jim Crow-wetten”, zegt Ivy Evans smalend. „Nu armoede en ongelijkheid. Het effect is precies hetzelfde. Mijn nicht is afgestudeerd, maar ze werkt als schoonmaakster voor een wit gezin.”

Op de trappen van het parlement prijzen lokale politici omstandig de geweldloosheid van de betogingen. Ivy Evans zegt: „Waarom moeten wij zo nodig geweldloos blijven? Laten we liever zorgen dat blank nu eens geweldloos wordt.”