Kikkervirus blijft hier amfibieën doden

De kikkerziekte die in 2010 opdook in Drenthe woedt daar nog steeds. En het virus breidt zich uit. Het is een Europees probleem.

Het virus waaraan in 2010 massaal kikkers stierven in Drenthe, blijft rondwaren in Nederland. Onderzoekers spreken van een „epidemie”, die waarschijnlijk op lokale schaal zal blijven uitbreken onder amfibieën.

Daarvoor waarschuwden Nederlandse onderzoekers vorige week in een persbericht, naar aanleiding van hun al eerder gepubliceerde wetenschappelijk artikel in PLOS One (17 juni). Zij onderzochten dode kikkers en salamanders die tussen 2010 en 2014 in de Nederlandse natuur zijn gevonden. Al die jaren bleek het virus, een zogeheten ranavirus, her en der aanwezig. Het breidt zich ook nu nog uit, aldus de onderzoekers.

In heel Europa wordt onderzoek gedaan naar dit virus, dat ‘CMTV-achtig’ genoemd wordt omdat het op het common midwife toad virus (vroedmeesterpadvirus) lijkt.

Het virus was onbekend tot het in de Spaanse Picos de Europa in 2005 sterfte onder amfibieën veroorzaakte. Sindsdien zijn soortgelijke virussen ook in andere Europese landen gevonden.

In Nederland was er in 2010 een hevige uitbraak in het Dwingelderveld in Drenthe. In een meertje in het natuurgebied stierven toen meer dan duizend groene kikkers in een week.

Hoezeer het virus de Nederlandse kikkers aantast, zal moeten blijken, legt woordvoerder Margriet Montizaan van het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) in Utrecht uit. „Voor de kikkers in het Dwingelderveld was het virus nieuw; daarom stierven ze massaal. Als ze weerstand ontwikkelen, kan de populatie herstellen. Maar hoe lang dat duurt, is onduidelijk.”

Vooral groene kikkers sterven aan het virus, maar ook andere kikkers en de kleine watersalamander werden door het virus gedood.

Nog steeds is onduidelijk waarom CMTV-achtige virussen in Europa ineens sterfte veroorzaken. In ieder geval is de geschiedenis van het virus complexer dan gedacht, blijkt uit de PLOS One-publicatie. CMTV is in Europa niet één virus, maar een groep nauw verwante ‘CMTV-achtige’ virussen. Alleen al in Nederland blijken twee typen voor te komen. Het ‘noordelijke’ type lijkt het meest agressief, en veroorzaakte de kikkersterfte in Drenthe. Sindsdien breidde dat virus zich uit; in 2014 is het gevonden in het noorden van Gelderland.

Het ‘zuidelijke’ CMTV-achtige virus is in Noord-Brabant en Limburg actief. In Spanje was een derde virusvariant actief. Het onderzoek in Nederland is gedaan door DWHC, Universiteit Utrecht en Stichting RAVON.