Japans pacifisme staat op de tocht

Verkiezingen Japan

Premier Abe wint supermeerderheid tijdens de verkiezingen waarmee hij zonder tussenkomst van de oppositie het pacifisme uit de constitutie schrappen.

De Japanse premier Abe bij het uitslagenbord. AFP

De Liberale Democratische Partij (LDP) van de Japanse premier Abe en coalitiepartner Komeito hebben zondag belangrijke verkiezingen voor het Japanse Hogerhuis overtuigend gewonnen. Samen met partijen die de coalitie steunen geeft dit Abe de tweederde meerderheid die hij nodig heeft voor zijn lang gekoesterde wens om het pacifisme uit de Japanse grondwet te schrappen.

De Japanse grondwet verbiedt Japan een leger te hebben, maar sinds de jaren vijftig hanteert Japan de interpretatie dat een leger is toegestaan voor zelfverdediging. In combinatie met het veiligheidsverdrag met de VS heeft dit Japan goed gediend. Maar de door de Amerikaanse bezetter geschreven grondwet is voor Japanse conservatieven een tergend symbool van het Japanse verlies tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De meerderheid van het Japanse volk is daarentegen diep gehecht aan de pacifistische grondwet. Ze gingen afgelopen jaar massaal de straat op om te demonstreren toen Abe er een lossere interpretatie aan gaf. Abe en zijn partijgenoten noemden de grondwet daarom ook nooit tijdens de verkiezingscampagne. Zij praatten uitsluitend over Abe’s plannen voor de Japanse economie.

Lees ook over de aanloop naar de verkiezingen in Japan: Politieke revolutie in Japan: burgers die campagne voeren

„Abenomics heeft niet gefaald, maar is nog maar half af”, zei Abe tijdens zijn verkiezingsredes. Hij vroeg kiezers om meer tijd. Onmiddellijk na het sluiten van de stembussen zondag kwam er een einde aan dit geforceerd stilzwijgen.

Constitutioneel hervorm stond wel degelijk op de agenda, zei LDP-beleidsleider Tomomi Inada. „Het is onze partij die vraagt om hervorming van de grondwet,” zei ze. “Onze partij heeft al een ontwerp voor hervorming van de grondwet ingediend.”

„Abe verzilverde gisteravond zijn lokaasreclame-strategie onmiddellijk door aan te geven dat het parlement een revisie van de grondwet zal overwegen,” zegt Jeff Kingston, hoofd Aziëstudies aan Temple University.

De grondwet is nog nooit aangepast

Als Abe zijn revisie-plannen waar maakt, wordt het de eerste keer dat de in 1947 geïntroduceerde grondwet wordt aangepast. Het herschrijven van de grondwet zou het politiek stelsel van Japan drastisch veranderen. De Japanse politicoloog Koichi Nakano noemde de verkiezingen van zondag daarom „de belangrijkste verkiezingen van naoorlogs Japan.”

Abe heeft volgens Nakano echter geen mandaat voor een revisie omdat hij het nooit noemde tijdens de campagne. Maar dit heeft Abe eerder nooit tegengehouden. In vorige verkiezingen noemde hij ook de controversiële veiligheidswetten en nieuwe grondwet-interpretatie niet die hij na de verkiezingen introduceerde.

Kingston is ervan overtuigd dat Abe wederom de opiniepeilingen negeert en gebruik gaat maken van zijn zondag behaalde supermeerderheid: „Hij zal deze gouden kans niet verspillen”, zegt Kingston. „Hij zal het met iets verpakken dat er onschuldig uitziet.”

De enorme overwinning van Abe’s coalitie toont hoe zwak de Japanse oppositie is geworden. „De oppositie biedt geen plausibele alternatieven”, zegt Kingston. „Het Japanse volk heeft hen nooit vergeven voor hun ongelukkige prestaties als regeringspartij tussen 2009 en 2012.”

Japan heeft nu praktisch een eenpartijsysteem zegt Kingston. „De LDP is ‘the only game in town’. Wat kunnen ontevreden kiezers doen? Ze kunnen enkel thuis blijven – en 46 procent van hen deed dat.”