Een ware schok voor Nyenrode

Nyenrode New Business School

De directeur van de Amsterdamse tak van Nyenrode zit thuis. Hij zou zich hebben misdragen tijdens een studiereis. En hij had zijn eigen bedrijf ingehuurd. „Een ongelofelijk vervelende situatie.”

De Nyenrode New Business School aan de Amsterdamse Keizersgracht. Tammy van Nerum

De brief komt niet als een verrassing voor het college van bestuur van Nyenrode. Al dagen gonst het in de organisatie van de geruchten dat de reis van de tweedejaars studenten van de Nyenrode New Business School (NNBS) naar China in april uit de hand is gelopen.

En nu, dinsdag 31 mei 2016, ligt er een vertrouwelijke brief van zes medewerkers. Die laat weinig aan de verbeelding over. Anton Busselman, algemeen directeur van de in Amsterdam gevestigde NNBS, zou zich in China met een paar collega’s hebben misdragen. Frequent overmatig alcoholgebruik, oneerbaar gedrag ten opzichte van studentes en het goedkeuren van prostitueebezoek door enkele studenten.

Hoewel de auteurs, docenten en medewerkers van NNBS, zelf niet mee waren naar China, voelen ze de verantwoordelijkheid aan de noodrem te trekken. Ze spreken van „een onacceptabele situatie”.

De bestuurders van Nyenrode realiseren zich dat ze een probleem hebben. De organisatie staat zich er al jaren op voor „grote waarde te hechten aan sociaal bewustzijn en duurzaam leiderschap”.

De timing van de ellende kan niet beroerder: de tentamenweek staat op het punt van beginnen en de open dagen komen eraan; het is de tijd waarin de particuliere onderwijsinstelling de nieuwe aanmeldingen – inschrijfgeld: bijna 20.000 euro per student – moet zien binnen te halen.

Nyenrode stelt een onderzoek in naar de studiereis. Busselman doet voorlopig een stap opzij. De ondertekenaars van de brief sommen ook tal van organisatorische en personele klachten op in hun brief. Die maken geen deel uit van het onderzoek. „Daar zagen we geen aanleiding toe”, zegt voorzitter van het college van bestuur, Misa Dzoljic.

Keizersgracht

Het was prins Bernhard die Nyenrode op 20 november 1946 officieel opende. De oprichting van de particuliere opleiding is het werk van multinationals als Shell en Unilever. Het moet voorzien in de leemte die de industriëlen ervaren tussen wetenschap en bedrijfsleven. Het instituut, gevestigd in een kasteel aan de Vecht in Breukelen, levert tal van latere prominenten af als Albert Heijn en Wim Kok.

In 1982 verwerft Nyenrode de universitaire graad. Maar ze willen ook groeien. Tussen 2003 en 2010 werkt het intensief samen met hogeschool InHolland. De samenwerking komt niet van de grond. Het loopt uit op een (financiële) mislukking.

Maar de groeiambitie van de business universiteit (4.000 studenten) blijft. In 2010 neemt zij voor 1,8 miljoen euro The New Business School Amsterdam over, het latere NNBS.

De bacheloropleiding met zo’n 200 studenten betrekt in 2014 een statig pand aan de Keizersgracht. Reinout Oerlemans, baas van mediabedrijf Eyeworks, verricht de opening. Zijn tip aan de studenten:

„Always deliver the promise.”

Achter de schermen woedt dan al maanden een strijd tussen de directie van NNBS en de top van Nyenrode in Breukelen. Collegevoorzitter Misa Dzoljic wil van Nyenrode en NNBS organisatorisch één geheel maken. NNBS-directeur Timo Timmerman houdt de bemoeienis vanuit Breukelen af. Op 18 september 2014 stuurt de top van Nyenrode hem per direct weg wegens „incompatibilité d’humeur”.

Een moeizaam jaar

Het ontslag illustreert een in menig opzicht moeizaam jaar voor Nyenrode. Het lijdt voor het eerst in haar bestaan verlies: 1,3 miljoen euro.

Begin 2015 stelt de top van Nyenrode Anton Busselman aan als algemeen directeur van NNBS. De voormalige relatie- en gedragstherapeut heeft eigenhandig het Luzac College groot gemaakt; een exclusieve, particuliere onderwijsinstelling met uiteindelijk vestigingen door het hele land. „We hebben een nieuwe markt gecreëerd”, vertelt Busselman daar trots over in een interview in 2010.

„Net als Van der Valk dat ooit deed.”

Bij Nyenrode heerst grote tevredenheid over de aanwinst. „Met zijn persoonlijkheid en rijke achtergrond als ondernemer in particulier onderwijs past Anton uitstekend bij de Nyenrode New Business School”, meldt het persbericht.

Busselman is energiek en zelfverzekerd. Zijn analyse van NNBS: een leuke maar chaotische organisatie. Het is blijven hangen in de opstartfase. Mensen hebben er te veel vrijheid, vertelt hij in februari 2015 tegen BNR Nieuwsradio. „Na de pioniersfase moet je gaan organiseren. Echt management. Dan moet je de vrijheden van mensen wat inperken en op kwaliteit sturen.”

Directeur Busselman heeft een reputatiemanager in de arm genomen

Een ander probleem zijn studenten met studievertraging, soms van meerdere jaren. Een exact overzicht daarvan is er door ICT-problemen niet. Daar heeft Busselman al snel een oplossing voor: hij huurt op 15 mei voor 90.000 euro het bedrijf Solid Online in.

Behalve de ICT moeten ook het personeelsbeleid, de financiën en de marketing geprofessionaliseerd. En dat op korte termijn. Collegevoorzitter Dzoljic tegen Busselman: „Je moet niet talmen. Het kan en moet sneller.” Ter versterking sturen ze extra mankracht naar Amsterdam. Daar heerst bij een deel van het personeel juist irritatie dat de veranderingen zonder overleg en visie worden doorgevoerd.

De top van Nyenrode voert ondertussen de organisatorische wijzigingen door die onder Timmerman strandden. Zo verdwijnt in september 2015 de raad van commissarissen van NNBS. Het toezicht op de kleine broer in Amsterdam is eindelijk geregeld. Althans, op papier.

Op woensdag 2 september 2015 vergadert de top van Nyenrode in Breukelen met Busselman. Dan blijkt dat hij voor 25 procent eigenaar is van het door hem ingehuurde ICT-bedrijf Solid Online. Busselman heeft zijn nevenactiviteit bij zijn aanstelling gemeld bij het hoofd personeelszaken, maar het college van bestuur weet van niets. Dzoljic kijkt Busselman aan en noemt de belangenverstrengeling „ongewenst”. Toch overtuigt Busselman ze, door te wijzen op de noodsituatie. De top maakt er verder geen punt van. De inhuur is bovendien maar tijdelijk, denken de bestuurders.

Lees ook: Bestuur Nyenrode vond het „ongewenst” dat directeur Anton Busselman zijn eigen ICT-bedrijf inhuurde, maar liet de zaak rusten.

Ziekteverzuim

In de hoofdstad loopt een deel van de organisatie met Busselman weg. Andere medewerkers storen zich juist aan zijn dominante voorkomen, vrijpostige houding ten opzichte van vrouwen en zijn matige Engels. De ondertekenaars van de latere brief stellen dat Busselman „een inner circle vormt met mensen die het met hem eens zijn en mensen die kritiek hebben, buitensluit of negeert”. Het is Misa Dzoljic en zijn collega’s onbekend. Ze zitten in Breukelen letterlijk op afstand.

Met NNBS gaat het de goede kant op, is hun overtuiging. Busselman heeft de wind er goed onder. Het studentenaantal is opgelopen naar 330 en de organisatie kruipt weer richting een bescheiden winst.

Meerdere individuele gevallen van langdurig ziekteverzuim, onder meer in Busselmans eigen staf, doen in Breukelen geen bel rinkelen. Mede omdat dit, bijna vijf jaar na de overname, nog altijd niet wordt bijgehouden, ziet het bestuur geen patroon. Een eerder ingediende klacht door een van de ondertekenaars over Busselmans werkwijze en andere informeel geuite klachten over hem doen ook geen alarm afgaan.

Voor de bestuurders passen de signalen in het beeld dat Busselman ze schetst van een organisatie in verandering, waarin niet iedereen kan meekomen. Zelf gebruikt Busselman voor zijn manier van leidinggegeven – naar eigen zeggen: door voorop te lopen en zo volgers te creëren – graag een metafoor. Die deelt hij ook op Twitter:

And those who were seen dancing were thought to be insane by those who could not hear the music

Een onacceptabele situatie

Zo noemen de auteurs van een klachtenbrief het gedrag van directeur Busselman: overmatig alcoholgebruik, oneerbaar gedrag ten opzichte van studentes en het goedkeuren van prostitueebezoek

Op 12 april 2016 vertrekt een groep tweedejaars studenten voor een studiereis van een week naar China. Een bezoek aan de Chinese muur en Shanghai maken onderdeel uit van het programma.

En dan gaat het mis.

Bij terugkomst dient een studente een officiële klacht in bij Nyenrode over oneerbaar gedrag van Busselman. Anderen consulteren een ingehuurde externe vertrouwenspersoon. Behalve de brandbrief van een aantal docenten en medewerkers komt er nóg een brief met klachten binnen over Busselman bij het bestuur. Nyenrode wil niets kwijt over deze brief.

Voor de bestuurders is de brandbrief, onder meer ondertekend door de voorzitter van de examencommissie, Christine Anderton, een ware schok. Niet eerder hebben ze berichten gehad dat er iets misging in Amsterdam. Althans, de berichten en signalen die ze kregen zijn nooit zo geïnterpreteerd. En nu ligt er de brief, met als slotsom: „Het vertrouwen in de dagelijkse leiding is weg.”

Misa Dzoljic en zijn twee collega’s beseffen dat de problemen in Amsterdam bepaald niet voorbij zijn, zélfs als het onderzoek Busselman geheel zou vrijpleiten.

Nyenrode erkent problemen

Nyenrode spreekt van „een ongelofelijk vervelende situatie”. Dzoljic: „We waren en zijn op de goede weg. De berichten die wij kregen, gaven geen reden om in te grijpen. Terugkijkend hebben de noodzakelijke veranderingen meer impact gehad dan we dachten.”

Het onderzoek naar de studiereis is naar verwachting begin augustus afgerond. In september begint de invoer van een nieuw ICT-systeem. NNBS zal naar verwachting van Nyenrode nog een jaar gebruikmaken van de diensten van Solid Online.

Busselman zit thuis. In korte telefonische reacties zegt hij onterecht te worden beschuldigd „door een paar docenten die kennelijk ontevreden zijn”. Hoewel dat onjuist is – het betreft ook medewerkers en studenten – wil hij geen toelichting geven.

Later, nadat hij op eigen kosten reputatiemanager Charles Huijskens in de arm heeft genomen, wil hij uitsluitend nog een schriftelijke verklaring geven: „De noodzaak om te reorganiseren was zeer, zeer dringend.” Aanleiding om in te grijpen zou onder meer een brief van de Nederlandse organisatie voor onderwijsaccreditatie (NVAO) zijn uit maart 2015, waarin staat dat de accreditatie van NNBS „gevaar liep”, stelt Busselman. NVAO laat echter weten „geen brief met die melding te hebben gestuurd”.

Over de inhuur van ‘zijn’ Solid Online zegt Busselman: „In de tekortschietende organisatie die ik aantrof, was het zeer urgent om een goed ICT-systeem te hebben.” Over de studiereis wil Busselman niets kwijt gedurende het onderzoek.