Boeken voor op de achterbank

Lezen

Wie wil er op de iPad? Niemand! NRC koos de leukste nieuwe kinderboeken. Niet alleen om te lezen, ook om iets mee te doen.

Slaap maar fijn, bouwterrein
Sherri Duskey Rinker en Tom Lichtenheld. Moon, 31 blz. € 7,50. 4+

Die schitterende zonsondergangen boven het bouwterrein uit dit prentenboek – daar kunnen maar weinig Franse campinguitzichten tegenop. Na een noeste werkdag zakt de zon weg achter de horizon en maken de trucks zich op voor de nacht. Eén voor één sluiten de kraanwagen, cementmolen en bulldozer hun lodderige ogen en wenst het verhaal ze liefdevol en bewonderend welterusten. ‘Kraantje rolt zich lekker op. Hij kust zijn knuffels op hun kop en in de stille, zoete nacht zegt hij zuchtend: „Slaap maar zacht”, staat er in de rijmende vertaling van Edward van de Vendel. Een geheide voorleeshit.

Het eiland van opa
Benji Davies. Luitingh-Sijthoff, 30 blz. € 13,99. 5+

Opa’s reizen zitten erop, hij heeft een ander soort bestemming. Sem klimt samen met hem naar zolder, waar een geheime, grote deur zit. Als ze die openen, staan ze op een schip, dat hen naar een onbewoond eiland voert. Daar, tussen de dieren in een simpele hut, is het zo fijn dat opa besluit te blijven. Sem moet zonder hem terug – en ongemerkt is Benji Davies’ prentenboek zo een ontroerend en ook opbeurend verhaal over de dood geworden. Misschien is het beter zo, en de herinnering blijft, is de onuitgesproken, maar zeer voelbare boodschap.

Tangramkat
Maranke Rinck en Martijn van der Linden. Lemniscaat, 45 blz. € 16,95. 6+

Is het een boek of is het een spel? In elk geval ben je zo uren zoet met Tangramkat van Maranke Rinck en Martijn van der Linden, dat de opvolger is van hun boek/memoryspel Memorykonijn. Alle poses van alle dieren in dit boek stelde tekenaar Van der Linden samen uit de zeven stukken van de Chinese tangrampuzzel, en dat is behalve vreselijk ingenieus én buitengewoon mooi ook nog enorm leuk. Want dat de puzzelstukken bij het boek zitten, nodigt je uit tot napuzzelen: alle dierenvrienden van tangramkat zijn na te maken, en met name de vogels zijn uitdagend (niet meteen spieken naar de oplossing). Het sudokuboekje kan thuisblijven.

Het bijzondere beestjesboek
Yuval Zommer. Lemniscaat,64 blz. € 14,95. 7+

Voor wie liever de natuur in gaat, is er één boek dat concurreert met alle zakelijke natuurgidsjes en dat is deze als prentenboek vermomde insectengids. Tekenaar Yuval Zommer bewees de kleinste beestjes de grootste eer, door pagina’s vol krioelende mieren, motten, bijen en bidsprinkhanen te tekenen. Daar horen weetjes bij (‘Een spin gebruikt zijn haar om mee te voelen, te horen en te ruiken’), maar die roepen soms meer vragen op dan ze beantwoorden. Dit boek is er vooral om naar beestjes te kijken, en om ze te zoeken: zoek de wespen tussen de bijen. Om óók beestjes te kunnen zoeken in de Hollandse regen.

Gibbe en de Maandagman
Evelien De Vlieger en Karst-Janneke Rogaar. Querido, 189 blz. € 14,99. 8+

Het mag duidelijk zijn dat de schrijver en tekenaar van dit boek goed gekeken hebben naar de razend populaire Waanzinnige boomhut-serie, want hun kolderieke grapjes en krankjorume verhaal en de stripachtige illustraties maken van dit boek de eerste echte Nederlandse tegenhanger daarvan. Het zit (net als de Boomhut-boeken) vol gein en ongein, en dat is een compliment. Ze vertellen over de jonge Gibbe, die op een maandag gevonden wordt in een park door de ‘Maandagman’ en wat daarna gebeurt is vrijwel onnavolgbaar. ‘Er wordt wat af gelogen in dit boek’, klagen de vertellers zelfs, maar het is verslavend leuk.

Steve Jobs. Waanzinnig goed
Jessie Hartland. Luitingh-Sijthoff, 237 blz. € 15,99. 9+

Dit boek kan die jochies en meiden die hun neus optrekken voor boeken die geen strips zijn over de streep trekken – en in één moeite door diegenen die liever bladeren in Kijk of 7Days, omdat dat tenminste over echte dingen gaat. De Amerikaanse Jessie Hartland maakte een stripbiografie voor kinderen over Steve Jobs – in een losse, eenvoudige stijl, zoals Jobs het graag gezien had. Het verhaal van de man achter de MacBook en de iPhone is bij vlagen behoorlijk nerdy, best grappig en hyper-Amerikaans. Maar Hartland toont ook genoeg van Jobs’ onhebbelijkheden. Het wordt geen heldenverering.

George, Alex Gino
Kluitman, 223 blz. € 13,99. 11+

Alex Gino doet iets slims om je meteen te laten weten hoe het zit: de hoofdpersoon van George is een ‘zij’. Maar als ze zich verschuilt om op de badkamer heimelijk in meisjestijdschriften te kunnen kijken en haar broertje binnenkomt, noemt die haar ‘broertje’. Want haar lijf klopt niet: ze is geen ‘hij’. Maar hoe vertelt ze dat de juf, die haar de (vrouwelijke) hoofdrol in het schooltoneelstuk moet geven? En haar moeder? George is het eerste kinderboek waarin het verhaal van een transgenderkind zo toegankelijk voor het voetlicht komt: een verhaal waar echt iets op het spel staat.

Hoe Tortot zijn vissenhart verloor
Benny Lindelauf. Querido, 236 blz. € 19,99. 12+

Het meest excentrieke jeugdboek van het afgelopen halfjaar is van Benny Lindelauf, die met Hoe Tortot zijn vissenhart verloor een lekker raar en ongeëvenaard goed geschreven sprookje vertelt, over de waanzin van oorlogvoeren. We volgen de soldatenkok Tortot, die gehard is door het leven op het slagveld, en nu een ‘ijskoud en berekenend’ vissenhart bezit. Maar het verhaal is even doldwaas als cynisch: het speelt zich af in een fantasie-Europa waar dwazen regeren. Deze ‘Keizerlijke Keizers’ nemen beslissingen over soldatenlevens uit ijdelheid en jaloezie. Maar toch slaagt het kille hart van Tortot erin te smelten – en dat van de lezer ook meteen.

Survival
Lydia Rood. Leopold, 166 blz. € 14,99. 13+

Geen zin, Liesbeth heeft géén zin in het survivalkamp waar ze door haar ouders naartoe wordt gestuurd, maar ze moet en ze gaat. Dat blijkt deels mee te vallen, want dat kanoën is leuk, maar het is ook zo vreselijk als ze verwachtte: de blikken en roddels van al die andere jongeren zijn dodelijk. Contact maken probéért ze wel, maar het gaat ook steeds mis, voelt ze. Zo gaat Survival meer over psychisch overleven dan over de Ardennenactie, en zo’n verhaal is Lydia Rood zeer toevertrouwd. Overtuigend portretteert zij een meisje met levensechte problemen.

Mij niet gezien
Meg Rosoff. Luitingh-Sijthoff, 224 blz. € 17,99. 14+

Ze gaan op reis, Mila en haar vader, want ze gaan op zoek naar een verdwenen oude vriend van haar vader. „Dit is geen gelukkig huis”, merkt Mila op, als ze het huis van die vriend betreden – en daarin lijkt dan ook de verklaring te liggen voor Matthews plotselinge vertrek. Maar in Mij niet gezien ligt alles gecompliceerder: voortdurend wordt er van alles verzwegen. Tot die ontdekking komt Mila, en dat blijkt ook op te gaan voor delen van haar eigen geschiedenis. Rosoff won dit jaar de Astrid Lindgren Memoral Award, een soort Nobelprijs voor jeugdliteratuur, en met dit boek bewijst ze hem te verdienen.

De zee zien
Koos Meinderts. De Fontein, 159 blz. € 13,99. 15+

Samendoen mag. De zee zien is zulke sterke en verfijnde literatuur dat het niet alleen die puber op de achterbank zal bekoren, maar ook die lui voorin. Het boek gaat over Kees en zijn vriend Jan, twee jongens die opgroeien in de jaren vijftig, in een wereld waarin je niet naakt door een weiland rende. En toch is dat het soort vrijheid waarnaar Jan snakte, vurig en somber, op een enkel moment. Jan houdt de 69-jarige Kees nóg bezig, nog steeds wordt hij geplaagd door die onbegrijpelijke middag waarop Jan zingend in een hoge schoorsteen klom, zwaaide, iets riep en te pletter viel.