Longreads

Longread: de vergeten experimenten van een controversiële psychiater

In één experiment ‘genas’ Robert Heath een homoseksuele man door elektrodes in zijn brein te implanteren.

B-19 kreeg elektrodes op negen plekken in zijn hersenen. De draadjes die uit zijn schedel kwamen, waren verbonden aan een kastje met een aantal knoppen. Drukte hij op een knop, dan kreeg hij een intens gevoel van genot. B-19 was een 24-jarige homoseksuele psychiatrische patiënt in New Orleans, Louisiana. In 1970 probeerde Robert Galbraith Heath, het hoofd van de faculteit psychiatrie en neurologie aan Tulane University, hem te genezen van wat toen nog als “seksuele afwijking” werd gezien: hij probeerde B-19 hetero te maken. De controversiële experimenten van Heath worden beschreven in een interessante longread op Mosaic.

B-19 was niet de enige bij wie Heath elektrodes implanteerde. Heath, een getalenteerd psychiater, kwam op 35-jarige leeftijd naar New Orleans. De stad stond niet bekend om zijn academische prestige, maar één ding vond Heath er wel: een ziekenhuis met honderden ernstig zieke psychiatrische patiënten. Of in Heath’s woorden: “een fantastische hoeveelheid klinisch materiaal”.

Genotscentrum

Heath was één van de eerste onderzoekers die psychiatrie en neurologie combineerde. Hij zag geestesziekten als lichamelijke afwijkingen, die met ingrepen in het brein opgelost moeten kunnen worden. Veel van zijn onderzoek draaide om wat hij de ‘septale regio’ noemde, het genotscentrum in het midden van het brein.

De longread verhaalt van een twintigtal schizofrene patiënten die Heath’s elektrodes in hun hersenen geïmplanteerd kregen. Sommigen van hen kregen aanvallen, anderen werden agressief of stonden doodsangsten uit. Het waren experimenten die in de jaren 50 al tot controverse leidden en tegenwoordig zeker niet meer zouden mogen worden uitgevoerd. Heath wordt zowel vereerd als verafschuwd. Sommigen noemen hem een slechte onderzoeker die wrede, onethische experimenten uitvoerde op weerloze patiënten, anderen vinden hem een getalenteerde arts die hopeloze patiënten probeerde te helpen.

Lees de longread “The ‘gay cure’ experiments that were written out of scientific history” (7000 woorden, leestijd 30 minuten) op Mosaic voor meer over Heath’s experimenten en het lot van B-19.