Premier Abe wint Japanse senaatsverkiezingen

De conservatieve coalitie heeft de door Abe zo gewilde tweederde meerderheid behaald. Nu kan hij de Grondwet aanpassen.

Japanners brengen hun stem uit tijdens de hogerhuisverkiezingen. Foto Kazuhiro Nogi/AFP

De Liberale Democratische Partij (LDP) van premier Shinzo Abe is de grote winnaar van de senaatsverkiezingen in Japan. De conservatieve coalitie onder leiding van Abe, waartoe ook de Komeito-partij behoort heeft samen met andere partijen die voor een door Abe gewenste verandering van de grondwet zijn, 74 van de 121 nu verkiesbare zetels gewonnen.

Daarmee heeft Abe de zo gewenste tweederde meerderheid behaald, iets dat zijn coalitie ook al heeft in het lagerhuis. Elke drie jaar wordt de helft van de 242 zetels in het Hogerhuis verkozen. Hogerhuisleden dienen zes jaar.

Dankzij de tweederde meerderheid in zowel het hoger- als lagerhuis wordt het voor Abe mogelijk om de Grondwet aan te passen. De grootste doorn in het oog van de premier is het pacifistische artikel 9, dat letterlijk het land verbiedt een leger te hebben. Sinds de jaren vijftig gebruikt Japan de interpretatie dat een leger is toegestaan als het voor zelfverdediging is, maar Abe wil ook militairen overzees in kunnen zetten.

Onze correspondent in Japan Kjeld Duits schreef afgelopen week dat dit “de belangrijkste verkiezingen zijn in naoorlogs Japan”:

“In plannen voor een nieuwe grondwet, wil Abe’s LDP behalve het verwijderen van het pacifisme tevens meer verplichtingen en minder rechten voor de Japanse burger. Mensenrechten verankerd in de Japanse grondwet worden door veel Japanse conservatieven gezien als ingevoerd uit het Westen. In zekere zin betekent het herschrijven van de Japanse grondwet dan ook een teruggang naar de vooroorlogse situatie.”

“Als Abe een meerderheid wint betekent dat vrijwel zeker het einde van de naoorlogse politieke structuur van Japan. Het betekent op de lange duur waarschijnlijk ook hogere spanningen met China als Japan zijn strijdkrachten aanpast om offensief, en buiten Japan, actief te kunnen zijn.”

Lees ook over de aanloop naar de verkiezingen in Japan: Politieke revolutie in Japan: burgers die campagne voeren

Referendum

De pacifistische wet is echter erg geliefd in Japan. Daarom sprak Abe gedurende de campagne nauwelijks over het leger, maar had hij het enkel over de economie. Die strategie heeft bij de laatste twee verkiezingen ook gewerkt. Daarbij helpt ook het feit dat slechts de helft van de Japanners stemt.

Toch zal Abe ook nog een beroep moeten doen op de bevolking. Volgens de grondwet is bij een wijziging van de grondwet naast een tweederde meerderheid in zowel het hoger- als lagerhuis ook instemming van de bevolking nodig. Daarvoor moet de grondwetswijziging in een referendum 50 procent of meer van de stemmen halen.