‘Laat blank nu eens geweldloos worden’

In Baton Rouge wordt nog iedere dag betoogd wegens de dood van Alton Sterling, „neergeschoten als een hond”.

Al vijf dagen gaat zwart Baton Rouge dagelijks de straat op om gerechtigheid te eisen. Foto Reuters / Shannon Stapleton

Ivy Evans huilt. Bij het parlementsgebouw in Baton Rouge, de stad in Louisiana waar vorige week dinsdag de cd-verkoper Alton Sterling werd doodgeschoten door een blanke agent, schiet de 66-jarige gepensioneerde elektriciën vol als hij vertelt over hoe hij als jongen zijn ouders het hoofd zag buigen, de ogen zag neerslaan, als er een blanke voorbij kwam. „Er is hier nooit iets veranderd”, tiert hij. „Eeuwen racisme kun je niet in een paar decennia afschudden. Dit is het smerige Zuiden. En als je in het smerige Zuiden wilt leven, dan gaan dit soort dingen je overkomen.” Hij veegt zijn ogen af met het handdoekje dat veel mannen hier over hun schouder dragen, om het zweet af te vegen in Louisiana’s klamme hitte.

Foto Maartje Somers

Een van de betogers in Baton Rouge. Foto Maartje Somers

Al vijf dagen gaat zwart Baton Rouge dagelijks de straat op om gerechtigheid te eisen – met zijn stok en grijs driedagenbaardje valt Evans op tussen de vooral jonge demonstranten. Dinsdag schoot agent Blane Salamoni de 37-jarige cd-verkoper Sterling dood voor de Triple S foodmart, zijn vaste stek. Voor de winkel ligt een berg bloemen en ballonnen. Sterling is vereeuwigd met een schildering op de winkelmuur, onder een reclame voor kip. Na zijn dood is het land verder geschokt door het doodschieten door een agent van Philando Castile, woensdag in Minnesota en de moord op vijf politiemannen, donderdag in Dallas.

Maar kun je elke dag met hetzelfde vuur blijven demonstreren? Al wordt er gespeeched en met protestborden gezwaaid, op zaterdagmiddag heeft de demonstratie voor de Triple S veel weg van een jaarmarkt. Er wordt gebarbecued, er is muziek en voor tien dollar kun je T-shirts kopen met Alton Sterling erop, geknield, met gebogen hoofd, zijn cd’s voor hem uitgespreid – een man die op het punt staat geëxecuteerd te worden.

Nu is hij een hashtag

Op dinsdagnacht belde een dakloze man de politie; Sterling zou hem met een pistool bedreigd hebben. Toen agenten Salamoni en Howie Lane bij de winkel kwamen, escaleerde de situatie razendsnel. Binnen een paar minuten lag Sterling ruggelings op de grond, de twee agenten bovenop hem. Iemand riep: ‘Hij heeft een wapen’. Via de twee video’s die omstanders maakten hebben miljoenen mensen kunnen zien hoe Salamoni Sterling twee keer in de borst schiet. Zaterdag is onder de bloemen en ballonnen nog bloed te zien. „Neergeschoten als een hond”, zegt een oma tegen haar kleinkind.

Foto Maartje Somers

Betogers maken black power gebaar op trap van capitool van Louisiana. Foto Maartje Somers

„Het doet zo’n pijn. Ik had hem ‘s ochtends nog gesproken”, zegt Thelma White, een vriendin van Sterling. „Ik had haast. Ik zei: misschien kom ik morgen een cd bij je kopen. Hij had gospel, blues – alles.” Ze vervolgt, verwijzend naar andere, door de politie omgebrachte Afro-Amerikanen: „Nu is hij een hashtag. Zoals Philando Castile een hashtag werd, en Eric Garner, en Michael Brown. ”

‘Dit is het smerige zuiden. Eeuwen racisme kun je niet in een paar decennia afschudden.’

Volgens getuigen bleef het wapen in Sterlings broekband. Pas toen hij dood was, werd het door één van de agenten te voorschijn gehaald. De kans dat Sterling legaal een wapen droeg, is klein: hij had een strafblad. Maar net als Minnesota is Louisiana een zogeheten open carry-state: het zichtbaar dragen van een wapen door burgers is toegestaan. Dat ook zwarte mannen van dit recht gebruik maken, is iets waar de politie niet op verdacht lijkt. Toen Philando Castile in Minnesota in de auto naar zijn rijbewijs reikte, zei hij: „Agent, ik draag een wapen bij me.” „Hij heeft een vergunning!” riep zijn vriendin nog in paniek.

Beelden van de betoging bij de winkel waar Alton Sterling werd doodgeschoten.

Baton Rouge is nog altijd een verdeelde stad. Het noorden armer en zwarter, het zuiden rijker en witter. Het politiekorps is voor 30 procent zwart, de bevolking voor 54,5 procent. „Vroeger hadden we segregatie en Jim Crow-wetten,” zegt Ivy Evans smalend. „Nu hebben we armoede en ongelijkheid. Het effect is precies hetzelfde. Mijn nicht is afgestudeerd, maar ze werkt als schoonmaakster voor een wit gezin.”

Zaterdag wordt in Baton Rouge op verschillende plekken tegelijk gedemonstreerd – alleen bij het hoofdbureau van politie wordt de menigte tegengehouden en worden arrestaties verricht. Op de trappen van het parlementsgebouw prijzen plaatselijke politici omstandig de geweldloosheid van de demonstratie. Mannen poseren met gebalde vuist omhoog en met gefronste wenkbrauwen voor de smartphones van hun vriendinnen. Ivy Evans zegt:

“Waarom moeten wij zo nodig geweldloos blijven? Laten we liever zorgen dat blank nu eens geweldloos wordt.”