Hoe de ‘moordenaar’ ook zichzelf de das om deed

Michael Gove ging net een stap te ver in de manier waarop hij Boris Johnson uitschakelde. ‘Denk aan de druk van de echtgenotes’.

Twee weken geleden, na de Brexit-stem, gold Gove nog als een van de beleefdste en fatsoenlijkste Conservatieve ministers. Foto AFP / Ben Stansall

De Conservatieve partij is niet vies van geroddel, politiek gekonkel, noch machiavellistische intriges. Maar kennelijk is er een grens.

Michael Gove lijkt die te hebben bereikt toen hij meedogenloos een einde maakte aan de kansen van vriend en collega Boris Johnson om premier te worden. Donderdag werd hij daarvoor afgestraft: zijn collega’s vonden dat Gove die functie niet zelf verdiende, en stemden hem weg in de strijd om de opvolging van David Cameron. Als Shakespeares Iago bracht hij niet alleen de geboren winnaar ten val, maar vernietigde hij ook zichzelf.

Twee weken geleden, na de Brexit-stem, gold Gove immers nog als een van de beleefdste en fatsoenlijkste Conservatieve ministers. Een toekomstig vicepremier, de mogelijke Brexit-onderhandelaar. Nu is hij, in de woorden van BBC-journalist Andrew Marr, „een politieke massamoordenaar.”

Gove zegt uit principe te hebben gehandeld, en toont geen berouw. Tegen politiek tijdschrift The Spectator zei hij vorige week: „Mijn leven zou makkelijker zijn geweest als ik de weg van de minste weerstand had gekozen. Maar ik kon de kiezer – noch mijn collega’s – niet zeggen dat ik het juiste had gedaan, wetende dat dat niet zo was.”

Op de vraag van Marr of het verraden van vrienden in zijn aard lag – ook premier David Cameron was een van zijn beste vrienden, en Gove koos de andere kant in de referendumstrijd – zei hij: „Ik schreef het referendum niet uit.” En hij noemde het „betekenisvol” dat Johnson zichzelf had terugtrokken uit de race om het partijleiderschap.

Gove verloor al snel het vertrouwen van zijn Conservatieve collega’s

Zijn plan Johnsons ambities in de kiem te smoren, zou na het referendum vorm hebben gekregen. Al langer knaagde het bij Gove, het brein achter de Brexit-campagne, dat de charismatische oud-burgemeester van Londen geen overtuigde Brexiteer was.

‘Niet zo betrouwbaar’

De zaterdag na de Brexit-stem ging het volgens Harry Mount, schrijver van The Wit and Wisdom of Boris Johnson, mis. De mannen zouden elkaar hebben gebeld over verdeling van portefeuilles, en Johnson zou Gove niet tot Brexit-onderhandelaar hebben willen benoemen. Drie dagen later bleek dat Johnson ook weigerde Dominic Cummings een rol te geven, de campagnedirecteur van Vote Leave en rechterhand van Gove toen die minister van Onderwijs was.

En er ging meer mis, schreef Mount vorige week in The Evening Standard. Johnson zou Andrea Leadsom een ministerspost hebben beloofd, maar vergat dat op schrift te bevestigen. „Om half tien ’s avond sms’te Leadsom: Geen tweet, geen brief. Je wilt kennelijk niet door met wat we afspraken. Nu stel ik mezelf kandidaat voor het partijleiderschap’.”

Mount tekent uit de mond van een vertrouweling van Gove op: „Boris is gewoon niet zo betrouwbaar.” Het feit dat Johnson steeds maar niet begon aan de toespraak waarin hij bekend zou maken dat hij partijleider – en daarmee premier – wilde worden, was de druppel.

Donderdagochtend, de dag dat alle kandidaten zich bekend moesten maken, belde Gove volgens Britse kranten om kwart voor negen campagnestrateeg Lynton Crosby.

„Lynton, ik doe mee.”
„Aan wat?”
„Aan de strijd om het partijleiderschap.”

Zeventien minuten later e-mailde Gove journalisten een verklaring: „Ik ben, schoorvoetend, tot de conclusie gekomen dat Boris ongeschikt is voor het leiderschap, noch het team kan opzetten voor de taak die voor ons ligt.”

Een aantal Lagerhuisleden verliet onmiddellijk kamp-Johnson voor kamp-Gove. Met als gevolg dat de Londense oud-burgemeester daarop aankondigde af te zien van het partijleiderschap. Dat zorgde alleen niet voor meer steun voor Gove. In tegendeel.

Johnsons aanhang sloeg bovendien genadeloos terug. In The Daily Telegraph schreef zijn voormalige campagnemanager Ben Wallace dat Gove „een emotionele behoefte heeft te roddelen, helemaal wanneer hij heeft gedronken, wat vaak het geval is”.

In de Mail on Sunday wees Rachel Johnson, zus van, er op dat Gove wel erg veel tijd had doorgebracht met minister van Financiën George Osborne en dat de twee samen op vakantie gaan: „Natuurlijk is het onvermijdelijk dat de Goves de kerel dumpen die niet numero uno assoluto van de Osbornes is. Denk aan de druk die de echtgenotes uitoefenen om het mes te steken, de klus te klaren, voordat ze het brood zullen breken boven de prosecco en antipasti [op vakantie] in Italië.”

Het laatste restje vertrouwen dat collega’s in Gove hadden, verdween na een sms’je vorige week woensdag. Een van zijn vertrouwelingen bedelde om steun in de leiderschapsstrijd. Gove zou „er geen moeite mee hebben twee maanden lang een draai om de oren van [medekandidaat] Theresa May te krijgen”, als dat Leadsoms opmars zou stoppen. Dat laatste was „in het belang van de natie.”

Volgens Britse politiek verslaggevers was het daarmee gebeurd. „Je zegt dat je de beste tradities van deze partij vertegenwoordigt, maar je bent voortdurend bezig geweest het tegenovergestelde te laten zien”, zou een Lagerhuislid Gove hebben verweten.