Paleontologen gefrustreerd over wetten die fossielen beschermen

Dit fossiel van een vierpotige slang eiste Brazilië vorig jaar op. David Martill/University of Portsmouth

Hoeveel nachten wil je vast zitten voor een fossiel van een vlinder? En voor een versteende slang met vier poten?

Met die vragen prikkelde de Britse paleontoloog David Martill zijn publiek afgelopen donderdag op het Europese paleontologencongres EAVP in Haarlem. Het zijn geen absurde vragen. In Nederland mag je elk fossiel dat je vindt zelf houden, maar in China, Mongolië en Brazilië is het verzamelen en exporteren van fossielen strafbaar. In Brazilië werd paleontoloog Alexander Kellner opgepakt toen hij fossielen uit het noorden van het land overbracht naar Rio de Janeiro.

Via die wetten proberen autoriteiten de smokkel en illegale handel in fossielen te voorkomen. Maar Martill vindt dat ze moeten worden afgeschaft. Ze frustreren wetenschappers.

De discussie over illegale fossielen laaide in juli vorig jaar weer op toen Martill en twee collega’s een prachtig vierpotig fossiel van een vroege slang beschreven in Science. Martill ontdekte het fossiel in een museum in Solnhofen in Duitsland, die het te leen had gekregen van een verzamelaar. De versteende slang kwam uit het Araripe-Bekken in Brazilië. Toen de Braziliaanse staat lucht kreeg van de publicatie, eisten ze het fossiel op.

Op het congres in Haarlem ging het veel over Duitsland, waar net twee weken geleden een nieuwe cultuurbeschermingswet is aangenomen (Kulturgutschutzgesetz) waar ook fossielen onder vallen. De wet regelt dat fossielen die tot Duits erfgoed worden verklaard nu alleen nog maar binnen Duitsland verhandeld mogen worden. De wet leidde internationaal tot onrust onder verzamelaars. Zij haalden fossielen uit Duitsland terug.

De meeste sprekers in Haarlem zagen fossielen niet als onderdeel van het culturele erfgoed van een staat „De evolutie voltrok zich immers buiten de politieke grenzen van vandaag”, concludeerde paleontoloog Jeff Liston.