Ivan Lendl, de psycholoog van Andy Murray

Andy Murray staat zondag in de Wimbledon-finale. Hij is gesterkt door de terugkeer van coach Lendl. „Hij is streng en vaderlijk.”

Foto Reuters / Paul Childs

Vrijdagochtend kwart over elf, er gaat een deur open op Wimbledon. „Daar is hij”, klinkt het opgewonden. Andy Murray. Het lijkt of hij net uit bed is gestapt, zijn krullen door de war. Een pelotonnetje beveiligers begeleidt hem door een erehaag naar baan zeven voor zijn opwarmtraining. „Come on Andy!”, zoemt het over het tennispark.

Leunend tegen het net staat Ivan Lendl hem op te wachten, grijns op z’n gezicht, ontspannen, hij dolt wat. Murray slaat zijn forehand los; Lendl coacht nauwelijks, houdt zijn armen over elkaar, geeft soms een bal aan. Af een toe een knikje, na een felle forehand: „Very good”. Lendl staat continu achter of naast Murray, als een soort beschermheer in tijden van collectieve druk.

Het succesduo is herenigd, Murray (29) en Lendl (56). Vrijdag imponeerde Murray in de halve finale van Wimbledon tegen de Tsjech Tomas Berdych: 6-3, 6-3 en 6-3. Zondag wacht in de finale het Canadese servicekanon Milos Raonic, die vrijdag Roger Federer versloeg in de halve finale. De chemie is terug bij pupil en coach, na een break van ruim twee jaar. „Hij speelt exceptioneel goed sinds Ivan er weer is”, zegt Ross Hutchins, een goede vriend van Murray.

Onder Lendl won Murray drie jaar geleden hier aan Church Road, waarmee hij de Britse vloek van 77 jaar zonder Wimbledon-zege beëindigde. Het was zijn bloeiperiode, met olympisch goud in Londen en de overwinning op de US Open – beide in 2012. De samenwerking stopte na ruim twee jaar in maart 2014. „Andy wilde verder, maar Lendl wilde niet meer het hele jaar meereizen. Hij haat reizen”, zegt sportjournalist Piers Newbery, ghostwriter van Murrays BBC-column tijdens Wimbledon.

Leider van het team

Met Lendl verloor Murray de „leider van het team”, zegt Newbery. Hij ging verder met de Française Amélie Mauresmo, onder haar bleef hij ‘droog’ in de grand slams, het gat met Novak Djokovic groeide. Mei dit jaar vertrok ze, in een interview met L’Equipe suggereerde Mauresmo dat de breuk te maken had met het negatieve gedrag van Murray op de baan. „Andy is complex. Op de baan kan hij het tegenovergestelde zijn van wat hij in het leven is.”

De eerste die Murray belde voor de vrije vacature was Lendl. De Tsjechische Amerikaan bracht de laatste twee jaar veel tijd door op de golfbaan en onderging meerdere heupoperaties. Lendl heeft nu een rol als ‘senior coach’, hij wordt alleen ingevlogen voor de grote toernooien, om zijn reistijd te beperken. Vaste coach en vriend Jamie Delgado begeleidt Murray permanent. „Maar Lendl is de baas”, zegt Newbery. Op de eerste training onder Lendl voor het grastoernooi van Queens, een maand geleden, zag Newbery een andere Murray. „Andy zat vol adrenaline, hij was echt pumped up, speelde voluit. Hij wil indruk maken op Ivan.”

Wat voegt Lendl precies toe? „Ik doe niets aan zijn techniek”, zei Lendl in de Britse media. „Het is vooral psychologische steun”, zegt Newbery. „Dat Lendl in zijn box zit, iemand naar wie hij opkijkt.” Lendl raakt Murray, die in de laatste tien jaar zeven verschillende coaches had, op de juiste manier. „Hij is stil, streng en vaderlijk. In het verleden werkte Murray met de Amerikaan Brad Gilbert. Die had een grote mond en praatte veel. Dat werkt niet bij Murray.” Hij vloekt ook minder richting zijn box als Lendl er zit.

Murray kan met mentor Lendl – achtvoudig grandslamwinnaar, twee keer verliezend finalist in Londen – op niveau praten over de druk waarmee hij op Wimbledon wordt geconfronteerd. „Hij kan veel van zijn eigen carrière overbrengen”, zegt de Zweedse oud-prof Jonas Björkman, die vorig jaar in het begeleidingsteam van Murray zat. „En ze hebben lol naast de baan, het zijn niet alleen de serieuze zaken rond de wedstrijden en trainingen. Je brengt zoveel tijd samen door.” Newbery: „Ze hebben dezelfde droge humor.”

Tactische tips

Voor de wedstrijd geeft Lendl meestal één of twee tactische tips, zegt Newbery. De invloed op het speltype van Murray was zichtbaar in de eerste periode onder Lendl. Murray is van nature vrij verdedigend. Lendl dwong hem agressiever te spelen, meer ‘in’ de baan. Interessante statistiek is de snelheid waarmee Murray zijn forehand slaat: vóór Lendl sloeg hij gemiddeld 119 kilometer per uur, tijdens hun eerste samenwerking 127 en na zijn vertrek viel de forehand terug naar 121. Het toont dat hij die periode met Lendl met meer vertrouwen speelde en meer initiatief nam. Na Lendls vertrek verloor hij vaak de forehandgevechten van Djokovic.

Zijn kwelgeest ligt eruit, de hunkering groeit, Murray Mountain zat vrijdag vol, de weg naar een nieuwe Wimbledon-titel ligt open. Eerder deze week zei een Britse journalist tegen Murray dat het Verenigd Koninkrijk zich momenteel een „beetje miserabel” voelt. „We hebben een nieuwe premier nodig, een Top Gear-presentator, een nieuwe bondscoach voor het Engelse voetbalteam en Wales verliest. Hoe is het om de laatste hoop van de natie te zijn?” Murray, grinnikte: „Is het echt zo slecht?” De journalist: „Ja, het is vrij slecht. Je bent onze laatste hoop, Andy.”