Dallas vreest ‘vergelding op vergelding’

Dallas Blanke inwoners zeggen dat het best goed gaat in de stad. Zwarte bewoners zeggen bang te zijn voor de politie.

Links: Plaats in het centrum van Dallas waar agenten zijn neergeschoten. Boven: De FBI heeft markeringen geplaatst in verband met het onderzoek naar de toedracht. Foto links: Brandon Wade, foto boven: Carlo Allegri / Reuters

Alles voelt vandaag anders in Dallas, zeggen inwoners van de stad. De moordpartij in het centrum van de stad, die vijf politieagenten donderdagnacht het leven kostte, legt een waas over het dagelijks leven.

Paxton Leibensperger, een jonge vrouw, kreeg vanochtend een paniekaanval in de bus, waarmee ze elke dag naar haar werk rijdt. Ze zat na te denken wat er kon gebeuren als iemand zou beginnen te schieten, en kreeg het te kwaad.

Sandra Smith, een zwarte vrouw van een jaar of veertig, moest vanochtend ‘Het Gesprek’ weer voeren met haar dochter. „Door je huidskleur mag je niet mislukken”, had ze gezegd. „De samenleving zal je er keihard op afrekenen.”

Saven Hoff, een blanke vrouw die werkt in een Taco Bell, loopt vandaag verdwaasd rond, ze heeft niet geslapen. Haar vader, een politieagent in Dallas, was eerder deze week met pensioen gegaan. Hij werd gisteravond gebeld. Zijn pensioen was ingetrokken. Terwijl ze de televisiebeelden zag van de schotenwisselingen tussen Micah Johnson en de politie, kon ze alleen maar denken dat haar vader daar ergens rondliep. Pas vanochtend hoorde ze dat hij in orde is. „Mijn hele leven is in een paar uur veranderd. Alsof nu pas tot me doordringt hoe reëel, hoe dichtbij de waanzin kan zijn.”

Bang om aangehouden te worden

Een dag na de grootste moord op politieagenten sinds 11 september 2001, proberen inwoners van Dallas te begrijpen wat er is gebeurd. Iedereen heeft een eigen verhaal, iedereen rouwt, maar de meeste mensen zijn vooral bang. „We gaan vergelding op vergelding krijgen, als we niet oppassen”, zegt Sandra Smith. „In dit land zijn we helemaal de controle kwijt.”

Toen Micah Johnson rond negen uur ’s avonds het vuur opende op agenten die een Black Lives Matter-demonstratie hadden begeleid, waren de meningen over ras en politiegeweld al een paar dagen op scherp gesteld. Twee jonge, zwarte mannen waren bij hun arrestatie doodgeschoten, een op straat, en een in de auto. Hun dood is op film vastgelegd, en heeft de woede onder Afro-Amerikanen over politiegeweld in hun gemeenschap sterk opgevoerd.

James Jones, een Afro-Amerikaanse luchtmachtveteraan, had al jaren een slecht voorgevoel. „Ik maak elke dag mee hoe het is om scheef aangekeken te worden door de politie. Ik weet hoe het is om bang te zijn om aangehouden te worden.”

Jones is van middelbare leeftijd, en wordt niet meer zo vaak aangehouden. „Alleen nog voor verkeerscontroles. Ik probeer altijd zo vriendelijk mogelijk te zijn, escalatie te voorkomen. Maar als je het mij vraagt, wisten alle Afro-Amerikanen in Dallas dat het een keer fout zou lopen. Er hoeft maar één persoon te zijn die wraak komt nemen op het systematische racisme. Dat is nu gebeurd, op een verschrikkelijke manier.”

Inwoners bidden samen

Op een herdenkingsbijeenkomst in het centrum van Dallas wordt sterk de eenheid benadrukt. In de buitenlucht houden inwoners elkaars hand vast, en ze beginnen te bidden. Politiechef Brown krijgt een lange ovatie van de inwoners van Dallas. Hij zegt: „Dit doet me goed. Maar ik wil dat jullie er morgen en overmorgen ook voor ons zijn.”

Hoe was de sfeer in Dallas voordat Micah Johnson toesloeg? Dat ligt er maar aan wie je het vraagt. Afro-Amerikanen zeggen dat de dood van de twee zwarte mannen, die voor het oog van de wereld stierven, tot hevige verontwaardiging leidde in hun gemeenschap. Smith: „Dankzij sociale media is het leed van één persoon meteen gedeeld leed. Geen agent kan meer iets verhullen. Dat is een machtig wapen.”

Blanke inwoners van Dallas zeggen vaak juist dat het relatief goed ging in Dallas. Politiechef Brown is geliefd onder alle bevolkingsgroepen. Hij organiseert veel hoorzittingen, probeert het korps zichtbaarder te maken. En, zeggen sommigen, het korps is veel minder afstandelijk en gemilitariseerd dan in andere grote steden.

Ras en racisme zijn taboe-onderwerp

Maar juist dit verschil in perceptie toont de kern van het probleem aan. Voor veel blanke inwoners is de politie niet in de eerste plaats iets om bang voor te zijn. Ze voelen zich niet meteen bedreigd als ze een agent op straat zien. Paxton Leibensperger, zegt bijvoorbeeld: „Het gesprek in Amerika moet vooral gaan over de vraag hoe bevolkingsgroepen uit elkaar zijn gegroeid. Het moet niet alleen over racisme gaan.” Ze heeft in de ochtend een kartonnen bord gemaakt, met de tekst ‘All Lives Matter’. Dat draagt ze nu met zich mee.

Zwarte inwoners zien dat heel anders. „De waarheid is dat politiegeweld ons, Afro-Amerikanen, altijd veel harder treft”, zegt Sandra Smith. „En als we ons daarover laten horen, wordt gedaan alsof we moeilijk doen.”

Als we ons over het politiegeweld laten horen, wordt gedaan alsof we moeilijk doen

Sandra Smith,inwoner van Dallas

Met kippenvel had Smith eind vorige maand gekeken naar een toespraak van acteur Jesse Williams (Grey’s Anatomy) bij de BET Awards. Jesse Williams had een vlammend betoog tegen racisme gehouden, waarin hij blanke hypocrisie had aangevallen. Hij bracht zwarte slachtoffers van hard politie-optreden in herinnering, zoals Sandra Bland.

Jesse Williams zei: „Ze blijven maar zeggen: ‘Jullie zijn vrij!’ Maar zij zou nog geleefd hebben als ze zich niet zo vrij had gedragen!” De speech kreeg ook veel kritiek, onder meer op sociale media, maar Sandra Smith had genoten. „De kritiek op die toespraak is precies wat er mis is in Amerika. Als een bi-raciale acteur zich eens duidelijk uitspreekt over een gevoelig thema, kijken mensen meteen moeilijk. Dat hoort niet, dan verlaat je de gebaande paden. Maar Amerika is zo verdeeld geraakt doordat ras en racisme taboe-onderwerpen zijn geworden. Alleen door echt het debat op te zoeken, kunnen we iets aan die verdeeldheid doen.”