De hele wereld moet zich naar de Britten schikken

Illustratie Cyprian Koscielniak

Wat in het Engelse optreden het meest opvalt: de in zichzelf gekeerdheid van het politieke establishment in Londen, met een verregaand onvermogen en/of onwil om in deze onbehaagelijke politieke situatie de nodige spoed te betrachten. Het politieke establishment toont een schokkende onverschilligheid voor de internationale repercussies van de eigen Brexit, en gaat er als vanzelfsprekend vanuit dat de EU, ja zelfs de hele wereld, zich naar hun binnenlandse problemen moet schikken.

Koningin Elizabeth II komt niet verder dan een oproep tot kalmte en bezinning en we kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat zij zich hoofdzakelijk bekommert om de aanstaande afscheiding van Schotland. Haar optreden herinnert mij aan Koning Albert II van België, die in de jaren negentig als gevolg van het schokkende Dutroux-schandaal zijn eigen justitie en politie ongenadig op hun sodemieter gaf.

Het is vaker gezegd: de Engelsen leven achter een ‘glazen muur’. Zien van hun buitenland tot op zekere hoogte alleen datgene wat zij willen zien. Zijn er diep van overtuigd dat in Engeland alles mooier en beter is dan in de rest van de wereld. En worden in deze opvatting gesterkt door het gegeven dat de helft van de mensheid Engels spreekt. De andere helft telt voor hen niet echt mee; de Franse cultuur slaagt er als enige in om dit pantser van zelfgenoegzaamheid te doorbreken.

Deze zelfgenoegzaamheid vindt bij de traditioneel ingestelde Engelsen zijn oorsprong in hun glorietijd: de 19e eeuw van koningin Victoria, toen Londen ruwweg 25 procent van het aardoppervlak bestuurde, waarbij het Britain rules the waves met recht van toepassing was. Evenals de uitspraak dat in dat rijk van koningin Victoria ‘de zon nooit ondergaat’.

In de 20ste eeuw hebben de Engelsen deze schijn goed hooggehouden, met dank aan hun uitstekende pr en de royale financieringen vanuit de VS.

De Engelse onzalige zelfgenoegzaamheid is door de decennia heen mede in stand gehouden door het kiesstelsel, waarbij de winnende kandidaat van een district in de volksvertegenwoordiging komt. De minderheid binnen zo’n district wordt dus niet gehoord, wat in ons stelsel van evenredige vertegenwoordiging wel gebeurt. Tussen het establishment (de Tories) en Labour is de Engelse middenklasse voelbaar ondervertegenwoordigd. Alleen voormalig Tory-premier Margareth Thatcher, dochter van een middenstander, gaf haar zelfgenoegzame partijgenoten een schop onder hun achterste: zij moesten harder werken, om te voorkomen dat buitenlandse vennootschappen de Engelse concurrentiepositie ondermijnden. Met het voorgaande raken we de kern van de Brexit-crisis: luiheid en gemakzucht. Niet alleen in het Engelse doen, maar ook in het Engelse denken. Met een stille hoop dat Europa en de rest van de wereld zich wel weer naar Engeland zal schikken.

Veenbrand

17 miljoen in opstand?

Geert Mak romantiseert er op los in zijn artikel Veenbrand van wantrouwen (2/7, O&D): een volkopstand tegen de Europese samenwerking die ooit aan de keukentafels van onze ouders zou zijn ontstaan. De werkelijkheid is nuchterder. De eenwording is gestart door Frankrijk en Duitsland om de strijd om kolen en ijzer te neutraliseren en daarmee een nieuwe clash te voorkomen. Omdat het profijtelijk bleek, is de samenwerking langzamerhand uitgebreid tot een EU van 28 landen die economisch machtig is door de markt van 500 miljoen inwoners, maar tegelijkertijd moeilijk bestuurbaar blijkt.

Mak schmiert over volksmisleiding waardoor de helft van de Britten juichend hun ondergang tegemoet gaan. Vooral mensen met weinig opleiding zouden kiezen voor conservatisme, om greep te houden op hun omgeving, volgens Mak. Echter, de ruim 17 miljoen Brexit-stemmers zijn toch niet allemaal laag opgeleid? Waarom mensen die in een referendum een andere keuze maken dan jij verstandig acht, als opstandelingen wegzetten?

Verbijsterd roept Mak aan het eind van zijn artikel om een handvol briljante, moedige en charismatische mannen en vrouwen, die ons moeten gaan redden. Een variant op een sterke man-oplossing? Het moet niet gekker worden.

Tom Visser , Rosmalen

De Bezige Bij

Uitgeverij moet lijn trekken

Het schotschrift van Dautzenberg (2/7, O&D), dat eindigt met een beschuldiging van platte baatzucht (het Grot€ G€lijk) en literaire roddel, bevat eigenlijk maar één argument: een uitgeverij moet álle standpunten kunnen publiceren. Dat is een drogreden. Alle geschriften hebben de bedoeling te overtuigen. In het algemeen mag dat, maar er zijn meningen die hors concours zijn, door hun absolute schunnigheid. Zo’n mening is het antisemitisme. Wie een voertuig wil zijn van het verspreiden van díe opvatting, plaatst zich buiten deze maatschappij.

Een beroep op de vrijheid van meningsuiting gaat hier niet op: dat is een recht van de auteur, geen plicht voor een uitgever. En zeker de Bezige Bij, ontstaan uit de compromisloze strijd tegen onder andere het antisemitisme, zou dáár een lijn moeten trekken, waar het antisemitisme van Abou Jahjah begint.

O.L.E. Jongmans, Wateringen

LUX

Binnen- wordt buitenkijken

Eindelijk verlost van die wekelijkse inkijkjes in andermans monsterlijke interieur! Etalages van wansmaak, pretentieuze pronkzucht, verkild modernisme, Jordanese en Byzantijnse overvloed. Ik zal ze niet missen. Tuinen nu, wat een verademing! Wat ik beslist ook niet zal missen, is het dedain waarmee Ikea het telkens moest ontgelden; nou ja, behalve dat snoezige keukentrapje natuurlijk! Allemachtig, was eens in onze (alom gewaardeerde) huiskamer binnengestapt.

Ik had met plezier de lof van Ikea gezongen en op de vraag wat ik bij brand in ieder geval zou meenemen, uit pure dwarsheid geantwoord hebben: de Ikea-gids natuurlijk!

Joop Hoekstra, Maastricht

Theresa May

Over schoenen?

Zelfs als man was er moeilijk te ontkomen aan het seksisme in het artikel over Theresa May (7/7). In een paar regels weet de vrouwelijke (!) redactrice alle greatest hits van bekrompenheid ten aanzien van vrouwen in de politiek te recyclen. May zou ‘verdomd moeilijk’ zijn ( vrouwen die van zich doen spreken zijn maar lastig) en ‘ijzig’ (vrouwelijk leiders moeten wel warm en moederlijk blijven, toch?). Een verwijzing naar haar kleding (‘ze vrolijkte mantelpakjes op met hakken in zebraprint’) ontbrak niet. Een alinea werd gewijd aan haar optreden in de keuken (ja, echt!). May’s ideeën, competentie en politieke achtergrond zouden leidend moeten zijn, niet haar vrouwelijkheid, kledingstijl of hobby’s.

Tim Snijders, Amsterdam.

Correcties en aanvullingen

Ter ziele

In de rubriek De laatste bladzijde (2/7, O&D) staat dat de door Wout Vuyk geopende boekhandel in Hilversum nog bestaat. Dit klopt niet; de zaak ging in 2009 ter ziele. Het antiquariaat dat hij in Amsterdam opende, zat niet op de Spuistraat, maar op het Singel.

13 haltes RandstadRail

In Hou de Randstad in beweging, pak de lightrail en de deelauto (7/7, p. E7) staat dat de RandstadRail tussen Rotterdam en Den Haag zes haltes heeft. Metrolijn E, het door de RET geëxploiteerde deel van het netwerk RandstadRail, heeft dertien haltes tussen Rotterdam Centraal en Den Haag Centraal.