‘Tuinders zijn zelfs relatief verwend’

Boeren die zijn getroffen door regen en hagel willen compensatie van het Rijk. Maar dat zegt dat de schade goed te verzekeren was.

Foto Merlin Daleman

Moord en brand schreeuwden agrariërs in het zuidoosten van het land, na een brute hagelbui die eind juni volgde op weken met extreme regen. De overheid zou dit als natuurramp moeten erkennen, en de boeren moeten compenseren voor de geleden schade.

Die is fors. Volgens het Verbond van Verzekeraars is er al 130 miljoen euro aan schadeclaims ingediend en zal de schade na afronding van de taxatie honderden miljoenen euro’s bedragen. Hele oogsten – jaarinkomsten – zijn in tien minuten weggehageld.

Rampzalig, maar geen nationale ramp, zei staatssecretaris Van Dam (Landbouw, PvdA) donderdag tegen de Tweede Kamer. Daar de schade goed te verzekeren valt, kunnen boeren en tuinders die niet op de overheid verhalen. Die wil in dit geval alleen helpen met garantstellingen bij leningen en werktijdverkorting.

Maar de schade is helemaal niet goed te verzekeren, klagen getroffen ondernemers bij monde van boerenbonden. De premies zouden te hoog zijn, evenals de drempels voor uitkering. Vervolgschade (als verlies van vaste afnemers) wordt niet gedekt. Daarom is slechts 2 tot 2,5 procent van het hele Nederlandse landbouwareaal gedekt met een weersverzekering, aldus de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie. „Dat is een teken aan de wand”, zegt een woordvoerder.

Gefronste wenkbrauwen

Onzin, zeggen de verzekeraars. Ze erkennen dat een klein aantal boeren een weersverzekering heeft (zo’n 1.700 van circa 10.000), maar wijten dat aan gebrekkige risicoperceptie. Niet aan hoge premies of te strenge polisvoorwaarden. De drie aanbieders van de ‘brede weersverzekering’ zijn collectieven, onderlinge waarborgmaatschappijen. Ze hebben geen winstoogmerk.

„Wij kijken met gefronste wenkbrauwen naar het rumoer”, zegt directeur Marien Boersma van verzekeraar AgriVer. „Tuinders kunnen goed worden verzekerd. Ze zijn zelfs relatief verwend.” In plaats van alarm te slaan, zouden de boerenbonden hun leden moeten informeren en aansporen zich goed te verzekeren.

Een hectare aardappelen verzekeren tegen schade door hagel, storm, vorst en zware regen kost in het zuidoosten gemiddeld 120 euro netto, rekent Jan Schreuder van de coöperatie Vereinigte Hagel voor. „Als die vernietigd wordt, keren wij 4.200 euro uit.” Dat is toereikend voor de gemaakte teeltkosten, zegt Schreuder, „Of de boer dat de moeite waard vindt, moet hij zelf bepalen. Maar het is verzekerbaar.”

„Weerschade is heel goed te verzekeren”, zegt ook een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. „Telers onderschatten hun risico’s, omdat ze zich baseren op het verleden en niet op klimaatmodellen van het KNMI, waaruit blijkt dat extreem weer vaker voorkomt. Deze natte juni kan een wake-up call zijn.”

65 procent subsidie

Als de klimaatverandering doorzet en het steeds natter (en droger) wordt, zullen de verzekeringspremies stijgen. Zo ver is het nog niet. En het punt van onverzekerbaarheid is al helemaal niet in zicht, aldus het Verbond van Verzekeraars. „Klimaatverandering is een onvoorspelbaar proces”, zegt de woordvoerder. „De KNMI schat de stijging van neerslagschade tot 2085 tussen de 5 en de 139 procent.”

De premies pakken soms nu al hoog uit, erkent Gert Jan van Dijk, directeur van fruittelersverzekeraar OFH. „We hebben ondernemers die ons meer dan 100.000 euro per jaar betalen.” Daarvan wordt zo’n 65 procent gesubsidieerd door de overheid, uit een potje van 9 miljoen. Ondernemers moeten ook 21 procent assurantiebelasting over de premie betalen. Dat vinden zowel boeren als verzekeraars hoog, zeker vergeleken met andere Europese landen.

De staatssecretaris deed donderdag geen extra toezeggingen. Van Dam: „Ik hoop dat we al die mooie bedrijven kunnen behouden.”