Rechter: easyJet mag stakende piloten vervangen

Een pilotenstaking hoeft slechts zes uur van tevoren te worden aangekondigd.

ANP/Remko de Waal

Luchtvaartmaatschappij easyJet mag piloten van buitenlandse vestigingen inzetten om stakende easyJet-piloten op Schiphol te vervangen. Daar staat tegenover dat pilotenvakbond VNV een staking mag uitroepen met een zeer korte aankondigingstijd, zes uur voor de start van de staking. De komende vier weekenden zijn stakingen verboden, omdat dat de pieken zijn van de zomervakantie.

Dat is de uitkomst van een kort geding dat door de VNV was aangespannen tegen easyJet. De twee partijen onderhandelen al een jaar over een cao voor de 73 Nederlandse piloten van easyJet, die werken op de vorig jaar op Schiphol geopende basis van de Britse maatschappij. Omdat er geen akkoord konden worden bereikt over uitkering bij ziekte, pensioen en rusttijden, legden de piloten op 14 juni gedurende acht uur het werk neer. Een tweede staking, gepland voor 25 juni, werd op het laatste moment door de VNV afgeblazen. De bond wilde eerst van de kortgedingrechter weten of easyJet gerechtigd is om de gevolgen van een staking op te vangen door piloten van elders in te zetten.

Passagiers duperen is onvermijdelijk

De rechter van de rechtbank Haarlem vroeg de partijen om eerst zelf nog een week te proberen nader tot elkaar te komen. Dat lukte niet, en daarom komt de rechter nu alsnog met een uitspraak. Die valt uit in het voordeel van easyJet, maar geeft de VNV wel het recht om met een kort vooraf aangekondigde staking easyJet te raken. Dat passagiers door een pilotenstaking worden gedupeerd, is onvermijdelijk en geen reden voor een verbod. Het is juist goed als het publiek wordt geraakt, zegt de rechter: “Het dynamische proces dat daardoor ontstaat, kan stimulerend werken op de oplossing van het conflict”.

Volgens de rechter is het aannemelijk dat de arbeidsvoorwaarden van Nederlandse easyJet-piloten slechter zijn dan die van buitenlandse easyJet-piloten en piloten van andere budgetmaatschappijen in Nederland. Bovendien heeft easyJet “niet aannemelijk gemaakt dat zij zich in de onderhandelingen redelijk heeft opgesteld”. Daarom vindt de rechter kortdurende stakingen een gerechtvaardigd middel in de strijd om betere arbeidsvoorwaarden.

Dubbel signaal rechter

De korte aankondigingstermijn is volgende de rechter noodzakelijk om de machtsmiddelen van beide partijen in balans te houden. Met een aankondiging van zes uur vantevoren wordt het voor easyJet lastig om buitenlandse piloten in te vliegen en daarmee het effect van de staking op te vangen. De rechter geeft dus een dubbel signaal af: easyJet mag vervangen, maar dat moet wel moeilijk zijn.

De VNV is “heel gelukkig” met de uitspraak, omdat de korte aankondigingstermijn het voor easyJet bijna onmogelijk maakt om tijdig voor vervanging van stakers te zorgen. EasyJet wilde een minimale termijn van 48 uur. Joost van Doesburg van de VNV: “Natuurlijk betreuren we dat de rechter toestaat om stakingsbrekers in te zetten, maar onze inzet was de mogelijkheid om effectief te kunnen staken. Dat is met deze uitspraak mogelijk. We kunnen om 1 minuut voor middernacht een staking aankondigen vanaf 6 uur ’s ochtends. De druk op easyJet om serieus te onderhandelen neemt toe.” Als easyJet voor aanstaande woensdag niet akkoord gaat met door VNV opgestelde richtlijnen, dan zijn stakingen “zeer waarschijnlijk”, aldus de VNV.

Ook easyJet is tevreden met de uitspraak. Het bedrijf ziet “bevestigd dat we rechtmatige middelen hebben gebruikt om onze passagiers tijdens de acties van de VNV te beschermen”. Verder blijft easyJet “zich richten op een goede en constructieve samenwerking met de VNV om zo tot een akkoord te komen dat voor beide partijen acceptabel is, om zo toekomstige overlast voor onze passagiers te voorkomen.”

Opvallend is dat de rechter niets zegt over de kwestie waar het kort geding om leek te gaan: zijn de 28 Europese vestigingen (bases) van easyJet zelfstandige ondernemingen of slechts onderdelen van de in Londen gevestigde onderneming easyJet? Deskundigen op het gebied van arbeidsrecht rekenden op interessante jurisprudentie over die vraag. Het opvangen van een staking met eigen werknemers uit een andere vestiging is minder omstreden dan het invliegen van werknemers uit een andere onderneming.