Interview

‘Of de Russen meewerken? Dat is lastig te beoordelen’

Fred Westerbeke leidt het strafrechtelijk onderzoek naar de crash van de MH17. Hij bezocht Moskou. Houdt Rusland informatie achter?

Nederlandse en Australische onderzoekers doorzoeken de rampplek. Foto Pierre Crom / ANP

Fred Westerbeke maakt de dingen liever niet te groot. Herman Bolhaar, de hoogste baas van het Nederlandse OM, kwam naar Moskou om even „kennis te maken”, zegt het hoofd van het landelijk parket op de Nederlandse ambassade. Over de Russische ‘collega’s’ geen kwaad woord. „We worden hier professioneel ontvangen.”

Diplomatieke taal van een hoofdofficier met moeilijke missie. Fred Westerbeke (54) is verantwoordelijk voor het strafrechtelijk onderzoek naar de crash van de MH17. Westerbeke wil absoluut niet vooruitlopen op de conclusies van zijn onderzoek – vragen in die richting wimpelt hij af. Maar openbare informatie wijst in de richting van Rusland. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) constateerde vorig jaar dat de Boeing-777 van Malaysian Airlines is neergeschoten met een Boek-raket van Russische makelij. Moskou reageerde woedend.

Zojuist hebben Bolhaar en Westerbeke een ontmoeting gehad met de Russische procureur-generaal, Joeri Tsjajka. De Nederlanders hebben een klemmend beroep gedaan op de Russen om alsnog informatie te verstrekken.

Het OM heeft ook nog eens gevraagd naar radarbeelden rond de crash. Volgens het onderzoeksteam is er mogelijk méér informatie dan Rusland heeft gegeven – iets wat Moskou tot nu toe heeft ontkend.

Was dit een cruciale ontmoeting?

„Dit was wel een belangrijk gesprek voor ons. We hebben gezegd dat we na de zomer met de eerste resultaten naar buiten komen.”

U heeft ze een deadline gegeven.

„We hebben aangegeven dat we hun materiaal graag willen hebben voordat we naar buiten treden.”

Welke informatie wilt u precies hebben van de Russen?

„We willen bijvoorbeeld graag vergelijkingsmateriaal van Boek-raketten hebben voor het forensisch onderzoek. Een tweede voorbeeld: radar-beelden. We hebben gesproken over de vraag, op basis van de analyses die we hebben gedaan, of er nog aanvullende informatie beschikbaar is.”

En dat bevestigden ze?

„We zijn niet op de inhoud ingegaan. Wij hebben die vraag gesteld. Zij gaan nu kijken of er nog aanvullend materiaal beschikbaar is.”

Alles is gewist, zegt Moskou.

„Niet alles. We hebben natuurlijk al eerder materiaal van ze gehad, net als de OVV.”

Een opname van een radarscherm.

„Daar kun je veel uit afleiden.”

Er kan mee geknoeid zijn.

„Daar zou je in kunnen manipuleren, ja.”

Die radar-beelden zijn een eigen leven zijn gaan leiden in Nederland.

„Ja dat klopt. En dat snap ik ook hartstikke goed. We liepen er tegenaan dat Oekraïne geen primaire radarbeelden had. Dat roept een boel vragen op, mensen wantrouwen dat ook. Wij zijn steeds in gesprek met de verkeersleiders, met systeembeheerders, om zo veel mogelijk boven water te krijgen.”

Was het geen ongemakkelijk gesprek? Vorig jaar publiceerde u een filmpje waarin de Boek uit Rusland kwam. Met andere woorden...

„In onze getuigen-oproep is een deel van de mogelijke route zichtbaar gemaakt. Er is niet gezegd: dit is dé route. Maar weet u, we zitten daar als professionele organisaties. We proberen om zo zakelijk mogelijk het gesprek met elkaar aan te gaan, en dat lukt ook.”

De Russen werken goed mee?

„Dat is lastig te beoordelen. Het zal blijken als het duidelijk is wat we wel en wat we niet van ze hebben gekregen. We hebben al materiaal van ze gehad.”

Ze gaan u natuurlijk geen informatie geven die belastend voor ze is.

„In die vraag zit al een bepaalde veronderstelling. Ik ga er vanuit dat het materiaal dat wij hebben gevraagd, gewoon gaan krijgen.”

Waarom komt u na de zomeer met een tussen-rapportage?

„Twee jaar na dato is het begrijpelijk dat mensen denken, jongens, komt er nog wat van? Daarom gaan we na de zomer presenteren aan de wereldpers met welk wapen is er geschoten, en vanaf welke locatie.”

Als je weet van welke plek er is geschoten, weet je ook wie er verantwoordelijk was.

„Dat zijn dingen die nauw met elkaar samenhangen.”

Gaat u er achter komen wie het gedaan heeft?

„Ja. Daar ben ik van overtuigd.”