Meer vrijwillige terugkeer door duidelijkheid asielprocedure

Twee keer zoveel migranten keerden in de eerste helft van dit jaar terug ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Vluchtelingen vertrekken uit de tijdelijke noodopvang Heumensoord naar andere opvanglocaties. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

In de eerste helft van dit jaar vertrokken twee keer zoveel migranten vrijwillig uit Nederland als in dezelfde periode vorig jaar, zo meldt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). In de eerste zes maanden van 2015 hielp het IOM 1.288 migranten met het vertrek uit Nederland, terwijl in het eerste halfjaar van 2016 al meer dan 2.500 migranten Nederland met behulp van het IOM hebben verlaten. Het gaat vooral om migranten uit Afghanistan, Albanië, Bosnië en Herzegovina, Indonesië, Iran, Irak, Kosovo, Mongolië, Servië en Oekraïne.

Het assisteren bij vrijwillige terugkeer is een van de kerntaken van het IOM. De organisatie helpt de migranten aan een vliegticket naar hun land van herkomst en helpt met het verkrijgen van reisdocumenten. Ook biedt het IOM herintegratieondersteuning.

Duidelijkere signalen

Het grote aantal migranten dat terugkeert komt deels voort uit het feit dat er simpelweg veel migranten in Nederland zijn. Toch is het opvallend dat het vertrek juist dit jaar zo gestegen is, en dat komt volgens de directeur van het IOM, Martin Wyss, voornamelijk doordat de overheid een aantal maatregelen heeft getroffen om duidelijkere signalen af te geven over de bedoeling van het asielsysteem.

“Hoewel het ons werk is om migranten te assisteren bij vrijwillige terugkeer, is deze stijging slechts een ‘valse overwinning’. In het ideale geval zouden de migranten die nu vrijwillig terugkeren, nooit naar Nederland zijn gekomen. Als ze goed geïnformeerd worden over de bedoeling van het asielsysteem, zullen degenen die geen kans maken op een verblijfsvergunning niet komen en is vrijwillige terugkeer niet aan de orde.”

De brief van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) die de migranten bij aankomst krijgen, helpt de verwachtingen bij te stellen. In die brief legt Dijkhoff uit dat ze een sobere opvang moeten verwachten en dat het vanwege de grote drukte lang duren voordat de asielprocedure afgerond en familiehereniging kan plaatsvinden.

Ook schrapte Dijkhoff de terugkeerregeling voor Oekraïners, nadat vermoed werd dat zij misbruik maakten van de regeling en alleen naar Nederland kwamen om de terugkeerpremie te krijgen.

Hoewel het begrijpelijk is dat het Westen, en Nederland, lonkt voor velen, is het volgens Wyss belangrijk dat het voor toekomstige migranten duidelijk is wat ze van het asielsysteem kunnen verwachten en wanneer ze in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning. Voor een dergelijke boodschap is er een “dringende behoefte” aan meer overleg en samenwerking tussen alle betrokken landen.