Commentaar

Leerzaam bancair wangedrag

Toneelgroep Amsterdam had het kunnen verzinnen: banken verkochten, vooral tussen 2005 en 2009, bij elkaar aan zo’n 16.000 ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf zogenoemde renteswaps. Die zouden de ondernemers beschermen tegen een oplopende rente op hun leningen. Maar toen de rente niet steeg maar daalde moesten deze ondernemers, vaak tot hun eigen verbazing, juist extra gaan betalen. En omdat dit hun financiële positie uitholde en hun balans deed verslechteren, kregen velen van hen daarna van hun bank als straf ook nog een rente-opslag op de gewone leningen die ze hadden lopen.

Het gevolg: een financiële last die voor veel ondernemers nauwelijks meer dragelijk was. Dinsdag stemde een meerderheid van de banken in met een voorstel tot compensatie, die door een, door minister Dijsselbloem van Financiën ingestelde, commissie is uitgewerkt. Donderdag ging, na enig dralen, ook de grootste partij in deze kwestie, de Rabo, akkoord. De meeste betrokken ondernemers lijken vrij content, en het zou goed zijn als dit hoofdstuk nu kan worden afgesloten. Want een hoofdstuk, dat is het. Uit het inmiddels lange verhaal van bancair wangedrag.

Nu zullen weinigen destijds hebben zien aankomen hoe extreem diep de rente zou zakken. Maar waarom verkochten banken een ‘verzekering’ tegen een stijgende rente die geld zou gaan kosten als de rente daalde? Klanten had evengoed een krediet kunnen worden aangeboden met een vaste rente. Dat is vaak iets duurder, maar daar zijn dan helemaal geen ingewikkelde swapconstructies bij nodig.

En hoe aannemelijk is het dat de ‘swap’-klanten niet konden bevroeden dat hun risico twee kanten op ging? De klant heeft hier ook een eigen verantwoordelijkheid.

De slechte naam van de banksector moet niet leiden tot een al te gemakkelijk slachtofferschap bij gedupeerden, met bijbehorende schadeclaims. Toch mag in dit geval worden aangenomen dat veel betrokken ondernemers niet goed zijn voorgelicht, en dat zij op dit gebied niet professioneel genoeg waren om zulke complexe producten te kunnen doorgronden. Wanneer de aanschaf van zo’n swap formeel of informeel voorwaarde was van het überhaupt verkrijgen van een bankkrediet, of de onderliggende waarde van dat krediet oversteeg, dan is dat ronduit laakbaar.

Gehoopt mag worden dat de swap-affaire een echo is uit een vorig tijdperk, waarna banken inmiddels plechtig beterschap hebben beloofd. En voor hun klanten geldt het oude gezegde: als iets te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat meestal ook.