Negen ‘slechte’ verpleeghuizen krijgen subsidie van ministerie

Van Rijn erkent in Kamerdebat dat ‘slechte’ verpleeghuizen subsidie kregen om voorbeeldverpleeghuis (best practice) te worden.

Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, PvdA) woensdagavond in de Tweede Kamer tijdens het debat over de verpleeghuizen. Foto ANP / Evert-Jan Daniels

Negen van de elf verpleeghuisinstellingen die deze week door de Inspectie voor de Gezondheidszorg in de hoogste ‘risicozone’ werden geplaatst, krijgen op dit moment subsidie van het ministerie van Volksgezondheid om voorbeeldverpleeghuis (best practice) te worden. De verpleeghuizen die meedoen aan dit ministeriële programma, zijn niet geselecteerd omdat ze zich moesten verbeteren, maar juist vanwege hun sterke innovatieve ideeën die in de sector tot voorbeeld zouden kunnen dienen.

Dat erkende vannacht staatssecretaris Van Rijn (PvdA, Zorg) tijdens een debat in de Tweede Kamer over verpleeghuiszorg. Daarover ontstond deze week ophef, nadat op verzoek van de staatssecretaris door de Inspectie voor de Gezondheidszorg een lijst werd gepubliceerd met slecht presterende verpleeghuizen. Het bij naam noemen van slecht presterende zorginstellingen is een zeer uitzonderlijke stap voor een bewindspersoon.

Het gaat om 150 verpleeghuisinstellingen die dit jaar onder intensief toezicht stonden van de inspectie. Hiervan hebben 38 onvoldoende verbeteringen doorgevoerd, en blijven onder toezicht. Over elf verpleeghuizen hebben inspectie en ministerie zulke grote zorgen, dat ze direct willen ingrijpen via een ‘interventieteam.’ Van Rijn noemde de elf slechtst presterende verpleeghuizen deze week „rotte appels” die moesten verbeteren, „en anders sluiten.”

Lees ook: Is de zorg hier slecht? Nee, we zetten niet genoeg vinkjes, een reportage uit verpleeghuizen in Genemuiden en Amstelveen.

Toch horen negen van deze felst bekritiseerde instellingen bij de 150 organisaties (er zijn circa 750 verpleeghuisinstellingen in Nederland) die meedoen aan ‘Waardigheid en Trots’ – het verbeterplan voor de sector dat Van Rijn begin vorig jaar presenteerde. De voorbeeldinstellingen testen met, bijvoorbeeld, nieuwe vormen van dagbesteding voor ouderen of nauwere samenwerking met mantelzorgers. Vanaf dit jaar is voor het programma 140 miljoen euro uitgetrokken, oplopend tot een bedrag van 220 miljoen euro dat over enkele jaren structureel zal worden uitgekeerd.

‘Je kunt geen voorbeeld zijn als je dat in praktijk niet bent’

Renske Leijten, SP-Kamerlid, stelde dat deze instellingen direct uit het voorbeeldprogramma gezet moeten worden: „Zo’n programma geeft bestuurders de kans te pronken met innovatie, terwijl ze bezig zouden moeten zijn met kwaliteitsverbetering.” Staatssecretaris Van Rijn erkende dat bepaalde instellingen zowel op de ‘voorbeeldlijst’ als op de inspectielijst staan: „Ik ga daarover met de inspectie in gesprek. Je kunt geen voorbeeld zijn als je dat in de praktijk niet bent.”

Lees ook de reacties van verpleeghuizen op de lijst: Onbegrip en woede in sector om ‘zwarte lijst’ van verpleeghuizen.

Woensdag bleek dat er in verpleeghuizen woede en onrust heerst over de namenlijst van de inspectie. Veel verpleeghuisbesturen konden zich niet vinden in de conclusies van de inspectie, bestreden de conclusies en noemden ze ‘achterhaald’. Zeker drie instellingen dreigen met juridische stappen tegen de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Van Rijn zei daarop dat mensen geen direct gevaar lopen en zich niet meteen zorgen hoeven te maken over de veiligheid van ouders in een verpleeghuis. Er zou vooral sprake zijn van potentieel gevaar in huizen waar de administratie niet op orde is. In één van de verpleeghuizen waren bijvoorbeeld de keukenlades met scherpe messen niet op slot op de woongroep voor dementen.

Lees ook: Geef verpleeghuis niet de schuld van uw eigen wanbeleid, Van Rijn, een open brief van een verzorgende aan de staatssecretaris.

‘Geen krokodillentranen bij zorgbestuurders’

Toch was de Tweede Kamer opvallend hard over de zorgbestuurders van de bekritiseerde instellingen. PvdA-Kamerlid Marith Volp: „Veel bestuurders weten niet wat zich afspeelt in hun eigen verpleeghuis. Hoe krijgen we hen zo ver dat ze hun allerlaatste kans nu pakken?” VVD-Kamerlid Sjoerd Potters: „Ik wil geen krokodillentranen zien bij de zorgbestuurders. Ik vind de ophef die is ontstaan helemaal niet erg. Bestuurders moeten functioneren, en anders moeten ze hun biezen pakken.” De staatssecretaris beloofde toe te zien op verbetering in, vooral, de 11 slechtst presterende huizen. Bestuurders uit functie ontheffen is volgens hem een taak voor de inspectie.

Tijdens het debat bleken de zorgen over de toekomst van de verpleeghuiszorg groot. De Kamer wil dat verpleeghuizen worden geholpen aan meer en beter gekwalificeerd personeel. Zeker nu mensen steeds langer thuis wonen, en daardoor zieker zijn als ze in het verpleeghuis terecht komen, is dat volgens de Kamer cruciaal. Vera Bergkamp, D66-Kamerlid: „Er moet een actieplan komen voor beter personeel in verpleeghuizen.” De Kamer wil na het zomerreces, dat na deze week begint, opnieuw debatteren over de structurele problemen in de verpleeghuiszorg.

Lees ook: Uitgedroogde bewoners, ongeschoold en te weinig personeel. Tien jaar geleden klonk dezelfde kritiek op verpleeghuizen.