Juno-missie maakt ons wijzer

De westelijke hemel vanuit Midden-Nederland gezien, donderdag 7 juli, om 22.30. stellarium.org

Kijk vanavond naar de westelijke hemel en zie daar een heldere ster, niet ver boven de horizon. Na de maan en de planeet Venus is dit ons helderste nachtlampje: Jupiter, die vandaag op bijna 900 miljoen kilometer afstand van de aarde staat. Met een verrekijker zijn de vier grote manen van Jupiter te zien. Iedere avond staan ze op een andere plek. Want ze draaien. Dat was in 1610 de grote ontdekking van Galileo Galilei.

Hoe belangrijk is het dan nog om te weten hoeveel water er zit in de atmosfeer van Jupiter? En hoeveel mensen zullen willen weten of die planeet, 1321 keer zo groot als onze planeet, diep van binnen misschien óók een rotsachtige kern heeft? Een gasbal met een harde pit zou Jupiter dan zijn. En met een totale massa die meer dan twee keer zo groot is als die van alle andere planeten van ons zonnestelsel bij elkaar.

Op aarde zijn dit misschien details. Niettemin schoot NASA vijf jaar geleden een sonde naar Jupiter om die en andere vragen uit te zoeken: Juno. Totale kosten 1 miljard euro.

De Juno-missie is een technisch huzarenstukje. Het zonnestelsel is groot, en Juno moest deze week precies op het juiste moment op precies de juiste plek bij Jupiter haar remmotor aanzetten om met een enorme zwiep in een baan om de planeet te komen. Dinsdagochtend bleek dat te zijn gelukt . De komende maanden wordt de baan geperfectioneerd en worden de instrumenten getest. In oktober beginnen de magnetische en zwaartekrachtmetingen aan de planeet, ruim twintig jaar nadat voor het laatst een sonde om Jupiter draaide.

NASA

Tekening van Juno-sonde boven Jupiter. NASA

Dit nieuws is van ander gehalte dan de EU-crisis of de oorlogen in het Midden-Oosten. Niemand sterft. We dammen slechts een stukje in van ons gebrek aan kennis over het heelal. De details die Juno zal terugzenden naar de aarde zullen veelbetekenend zijn. Uit watergehalte en de aanwezigheid van een harde kern is bijvoorbeeld af te leiden op welke plek in het zonnestelsel Jupiter ooit is ontstaan: dichterbij de zon of juist veel verder weg. En dat onthult ons veel over herkomst en ontstaan van ons zonnestelsel en daarmee over onze eigen oorsprong. En ja, misschien komen er ooit nieuwe magnetische machines dankzij beter inzicht in Jupiters enorme magnetische veld.

Al millennia lang kijken mensen naar de hemel en verzinnen ze verhalen over de aard en omvang van de lampen die erin schijnen. Nu sturen we daar geavanceerde meetinstrumenten naartoe. Zo wordt ook de gasbal Jupiter steeds meer onderdeel van de mensenwereld. En wij worden hopelijk wijzer.