IJzige dame praat nooit over koetjes en kalfjes

Portret In de keuken is ze wilder dan als politicus. Voor conservatieven staat ze voor rust en stabiliteit. Achter de schermen zou ze „verdomd moeilijk” zijn.

„Mijn pitch is eenvoudig. Ik ben Theresa May, en ik ben de beste kandidaat om premier te worden.”

Uit de mond van een ander hadden dergelijke woorden verwaand geklonken. Theresa May (59) deed ze klinken als een feit. Ze is immers de meest ervaren kandidaat, de langst zittende minister van Binnenlandse Zaken in meer dan vijftig jaar, oud-partijvoorzitter. Al jaren wordt ze genoemd, getipt, naar voren geschoven als de volgende Conservatieve partijleider.

En wat de afgelopen jaren als haar zwakte werd gezien – bekwaamheid zonder uitgesproken ideologische visie – kan nu in haar voordeel werken.

„Ons land heeft sterk, bewezen leiderschap nodig om ons door deze periode van economische en politieke onzekerheid te lozen, en over de best mogelijke voorwaarden met de Europese Unie te onderhandelen”, zei ze, toen ze haar kandidatuur aankondigde.

Als de Conservatieven voor May kiezen, kiezen ze voor rust, voor stabiliteit en voor voortzetting van Camerons beleid. Ze sloot een tweede referendum en verkiezingen voor 2020 al uit. Het begin van de scheiding, de artikel 50-procedure, voorziet ze niet voor het eind van dit jaar. „We moeten onze eigen onderhandelingspositie vaststellen”, zei ze in het ITV-programma Peston on Sunday. Maar:

„Brexit betekent Brexit.”

Verdomd moeilijk

Onvermijdelijk voor een Conservatieve politica, wordt een vergelijking met Margaret Thatcher gemaakt – de eerste vrouwelijke premier. Maar zij gebruikte haar ‘ijzeren’ vastberadenheid om het VK te veranderen in een vrijemarkteconomie. In welke richting May het land wil laten gaan, is onbekend: de afgelopen zes jaar waagde ze zich zelden aan opmerkingen die over iets anders dan Binnenlandse Zaken gingen.

De enige vergelijking is dat zowel Thatcher als May „verdomd moeilijk” zijn, zo liet oud-minister Ken Clarke zich eerder deze week ontvallen.

Wellicht is de vergelijking eerder dat Mays echtgenoot doet denken aan Denis Thatcher, de man achter. Over Philip May is weinig bekend, behalve dat zij elkaar in hun studententijd ontmoetten op een discoavond van de Conservatieve partij. Hij is bankier. Ze hebben geen kinderen. Dat „gebeurde gewoon niet”, zei ze vier jaar geleden.

Naaldhakken

Over haar passies buiten werk liet May pas de afgelopen week het een en ander doorschemeren. Tot dusver was het enige flamboyante aan haar haar schoenencollectie. De domineesdochter uit Oxfordshire vrolijkte mantelpakjes op met naaldhakken in zebraprint, leren knielaarzen, of knalrode sleehakken.

Nu blijkt ze ook een enorme kookboekencollectie te hebben. En haar voorkeur gaat, zo zei ze tegen Peston, niet uit naar „de precieze Delia [Smith], maar naar Yotam Ottolenghi. „Ik houd een beetje van, een beetje wat hier en daar gooien.” Pestons verbazing was merkbaar:

„Maar u staat bekend als een control freak. Men maakt zich juist zorgen dat als u premier bent, u niet in staat bent snel te reageren op gebeurtenissen. Maar in de keuken doet u het dus anders?”

May erkende vorige week zelf in haar toespraak dat ze „geen showy politicus” is, maar „gewoon opschiet met de taak” die voor haar ligt. Oud-vicepremier Nick Clegg noemde haar „de ijzige dame”, omdat ze nooit over koetjes of kalfjes praat. „Nooit.”

Tegen May werkt dat ze campagne voerde voor blijvend EU-lidmaatschap, al was dat aarzelend en was ze nauwelijks zichtbaar in de campagne. Als het aan haar had gelegen, had er een andere Brexit plaatsgevonden: May wil dat het VK zich terugtrekt uit het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg. Al kwam ze daar vorige week op terug, omdat er geen parlementaire meerderheid voor was.

Stevige conservatieve taal

Vragen zullen partijleden de komende weken – wanneer de twee kandidaten langs lokale partijafdelingen trekken – ook stellen over immigratie. May is verantwoordelijk voor het immigratiebeleid, maar het lukte haar niet het aantal immigranten te beperken, ze heeft moeite uitgewezen asielzoekers uit te zetten en er zijn tekorten bij de douane.

Maar ze is populair onder de achterban. Tijdens partijconferenties gingen de leden de afgelopen jaren naar de toespraken van Cameron omdat dat hoorde, naar die van Boris Johnson omdat ze er lachend weer naar buitenkwamen, en naar die van May om – zeker tijdens de coalitiejaren met de Liberaal-Democraten – gerustgesteld te worden dat op binnenlands terrein er stevige conservatieve taal werd gesproken.