Garandeer mij slaafvrij ondergoed

Column Waar koop je nog ‘met gerust hart’ een nieuwe onderbroek? Christiaan Weijts nam de proef op de som.

Nu er een convenant is voor ‘eerlijke en duurzame’ kleding, lees ik overal dat je bij die en die winkels ‘met gerust hart’ iets kunt kopen. In de praktijk valt dat nog te bezien. Het begint al met die lijst zelf. Waar, in hemelsnaam, stáát die? In de dromvolle Haagse Vlamingstaat google ik mijn telefoon er loeiheet op, maar ik krijg alleen nieuwsberichten van het type: ‘Zeeman, Hema en de Bijenkorf behoren tot de ondertekenaars.’

De complete lijst staat alleen als pdf’je op de site van de SER – voor de gemiddelde winkelstraatbezoeker niet de meest geëigende hangout. Dat de lijst niet alfabetisch of anderszins logisch geordend is, helpt ook al niet. Na lang deduceren ontdek ik drie zaken waar mijn hart kennelijk ongerust moet zijn als ik er mijn nieuwe onderbroek koop: H&M, Primark en Peek & Cloppenburg.

christiaanweijts0

De vorige keer dat minister Ploumen met haar kledingstrijd in het nieuws kwam, was dat omdat ze de bedrijven noemde die weigerden om het convenant te ondertekenen. Dat was aanmerkelijk duidelijker voor de consument, maar gaf ook gedoe. Vooral met Coolcat, die uiteindelijk wel tekende, maar een hoop stampei trapte. Nu keert Ploumen het heel pedagogisch om: belonen in plaats van bestraffen. En zelfs die ‘schone lijst’ zit diep verstopt, alsof het om weldoeners gaat die hun goede werken verrichten in bescheiden afzondering en stilzwijgen.

Wie hangt er nou op de site van de SER rond?

Nou ja, goede werken… Op z’n best zijn het goede intenties. Niemand garandeert dat mijn Hema-onderbroek slaafvrij is. De ondertekenaars beloven zich daar alleen voor in te gaan spannen. Over een jaartje moeten ze met cijfers naar buiten komen. Maar hoe regel je betrouwbare controles in die lagelonenlanden, met autoritaire regimes waar je je leven niet zeker bent als je opkomt voor werknemers?

Ik vrees dat we een nieuwe variant hebben op het genre: ‘Wij spannen ons in voor duurzame visserij’, van Albert Heijn. Of: ‘Op weg naar 100 procent slaafvrij’, van Tony’s Chocolonely waarvan zelfs bedenker Teun van der Keuken nu de haalbaarheid betwijfelt.

Het is al tamelijk geschift dat een importverbod uit fabrieken met kinderarbeid en hongerlonen blijkbaar te ingewikkeld is. Hierdoor ligt de verantwoordelijkheid volledig bij de consument, en die heeft met die goed verborgen lijst ook nog eens geen enkel houvast. Waarom is er nu wel een lijst van slechte verpleeghuizen en niet van foute textielhandelaren?

Nee, een solide bravourestuk is dit convenant niet. Een eerste stapje? Hooguit het strikken van de veters. Als dat het resultaat is van al die jaren praten en onderhandelen zou ik het ook maar diep wegbergen.