Waarom het zo makkelijk is om simpele foutjes over het hoofd te zien

Waarom het zo makkelijk is om simpele foutjes over het hoofd te zien.

Foto Paul Abels, boek Uitgeverij De Kring

Het was het gesprek van de dag op de NRC-redactie: wat klopt er niet aan dit boek? Er staat een behoorlijke fout op de cover van ‘Moord op de tramhalte’, het nieuwe boek van Joop van Riessen, maar bijna niemand zag het meteen.

Verwarring alom: is het een spelfout? Is er iets mis met de foto? Staat de tram achterstevoren? Waarna redacteuren zich voor het hoofd sloegen bij het ontdekken van de fout. Hoe komt het dat je dit zo makkelijk over het hoofd ziet?

Dat vraagt de uitgever van het boek, Marie-Anne van Wijnen, zich ook af.

“We ontdekten de fout wel toen we de voorkant van het boek aan het opmaken waren, maar blijkbaar is er iets misgegaan in de correctie. Daardoor kwam het boek eerst al verkeerd in de catalogus te staan, die naar 1.500 boekhandelaren en journalisten is gegaan. Niemand die iets doorhad.”

Toen het boek een half jaar later naar de drukker ging, werd dan ook dezelfde cover gebruikt.

“Wij hebben het niet meer gezien, de vormgever niet, de auteur niet en de drukker ook niet. Pas tijdens een signeersessie werd Joop van Riessen door een boekhandelaar op de fout gewezen.”

Een andere uitgever, Paul Abels, ontdekte de fout ook. Hij tweette gisteren een foto van de omslag.

De tekst loopt door onder de tweet

Zie je het nog steeds niet? Verschuif het balkje in onderstaande foto voor het antwoord:


Waarom is het zo moeilijk om deze dubbele ‘de’ te ontdekken? Volgens professor Martin Pickering, taalpsycholoog aan de University of Edinburgh, ligt het aan de manier waarop onze hersenen werken tijdens het lezen.

“Het woordje ‘de’ is heel kort, bevat weinig informatie en komt vaak voor. Daardoor onthoud je nauwelijks dat je het woord al gelezen hebt. In dit geval staat de verdubbeling ook nog eens op twee regels. Daardoor raakt het leesproces even onderbroken, waardoor je je meer concentreert op waar je verder moet lezen dan op welk woord je eigenlijk leest. Bovendien staat het herhaalde woord dan ook niet twee keer naast elkaar, wat een stuk meer zou opvallen.”

De uitgeverij heeft de fout in de tweede druk gecorrigeerd, maar besloot het boek niet terug te trekken uit de winkels. “Inmiddels kunnen we er wel om lachen”, zegt uitgever Van Wijnen. “We beschouwen het maar als een mooie gimmick, een collectors item.”