Cultuur

Interview

Interview

Chris Anderson (midden) en Tim Berners-Lee (links) spreken online NSA-klokkenluider Edward Snowden (TED-talk in Vancouver, 2014)

Foto Steven Rosenbaum, Getty

‘De wereld is nu één groot kampvuur’

De inspirerende filmpjes van TED trekken online miljoenen kijkers per jaar.

Je moet maar durven. Een kwartier lang spreken voor een zaal vol kritische toehoorders. Tot overmaat van ramp draaien de camera’s en is de video ook op internet te bekijken. Elke verspreking is voor de eeuwigheid.

Loopt het zweet je al over de rug? Je kunt leren om je zenuwen in bedwang te houden en een boeiend verhaal te vertellen, zegt Chris Anderson. Deze Brit, woonachtig in New York, begeleidt al vijftien jaar de sprekers op TED-conferenties en schreef een boek over ‘bewezen’ presentatiemethoden.

Anderson kocht de TED-formule (Technologie, Entertainment, Design) in 2001, nadat zijn carrière als uitgever van computertijdschriften op de klippen liep. De TED-praatjes werden pas echt bekend toen ze online verschenen, in 2006. Inmiddels worden de toespraken meer dan anderhalf miljard keer per jaar bekeken.

In zijn boek De TED Methode vergelijkt Anderson de toespraken met de verhalen die holbewoners elkaar rond het kampvuur vertelden. „De geest van alle toehoorders werd op één lijn gebracht tot er een collectief bewustzijn ontstond.” Zoals schrijvers profiteerden van de uitvinding van de drukpers, profiteren sprekers van het web. „De wereld is nu één groot kampvuur”, aldus Anderson.

youtube great public speaking

Het succes van TED lijkt niet alleen te danken aan de begenadigde sprekers maar ook aan de aansprekende onderwerpen. Als je de top 20-lijst van populairste TED-praatjes bekijkt, zijn het voornamelijk persoonlijke thema’s met een optimistische ondertoon. Wees creatief. Wees kwetsbaar. Wees zelfbewust. Hoewel TED pseudowetenschap schuwt, neigen de toespraken soms naar clickbait, zoals ‘Zo herken je een leugenaar’ of ‘10 dingen die je niet wist over orgasmes’.

„Dat is het lock-in effect, zegt Chris Anderson tijdens een bezoek aan Amsterdam. „Als je het te makkelijk maakt om de best bekeken video’s te vinden, blijven het de best bekeken video’s. Nieuwe presentaties groeien wel sneller in aantallen kijkers.”

Bent u zelf wel eens bang een presentatie te geven?

„In het begin wel, ik heb het nu onder controle. Ik wil zeker niet beweren dat ik een fantastisch spreker ben. Ik was eerder een proefkonijn voor het boek, mijn echte baan is aan de kant van het podium te staan en mensen aan te moedigen. Maar als zelfs ik over mijn angsten heen kan komen en mensen iets uit kan leggen, dan is dat het bewijs dat iedereen dit kan doen.”

Wat maakt een goede TED-spreker?

„In het begin deden we niet veel aan voorbereiding, we probeerden gewoon goede sprekers op het podium te krijgen. Toen mensen zichzelf gingen aanmelden namen we vaak een paar maanden voorbereidingstijd. Het is niet zozeer een mediatraining, het gaat om de inhoud. Heb je de structuur van het praatje goed, is het de juiste informatie voor achttien minuten? En dan schaven om het perfect te krijgen, zodat de boodschap ook echt landt.”

Waarom achttien minuten?

„Dat is een trucje. Als je zegt ‘vijftien minuten’ denken de sprekers twintig, bij achttien minuten houden ze zich daar aan. Het is onderhandelingsstrategie: neem de tijdslimiet serieus. Vijftien tot twintig minuten is een natuurlijke menselijke aandachtspanne. Je moet wel een hele goede spreker zijn om je publiek langer te boeien.”

De top 20 van TEDIs presentaties houden een verdwenen kunst?

„We zijn vergeten hoe krachtig een openbare speech kan zijn. Mensen die een indruk willen maken richten zich vaak op het schrijven. We sturen elkaar tekstberichten in plaats dat we van mens tot mens communiceren. In de Middeleeuwen was retorica een belangrijk vak op de scholen, onderdeel van een klassieke opleiding. Ik heb het nooit geleerd. Kinderen zouden weer les moeten krijgen in presentatie. Dit is de manier waarop je een indruk maakt in deze moderne tijd. Je schrijft geen ingezonden brief meer naar de plaatselijke krant, je neemt een Youtube-video op.”

Hebben Amerikanen het beste presentatievermogen? Ze hebben het voordeel van de taal, een duidelijke stem?

„Mensen die blaken van zelfvertrouwen stoten het publiek eerder af. Commerciële borstklopperij roept geen verwondering op en een luide stem is juist een handicap; de toespraken die het beste werken zijn conversational. Iedereen die aan tafel een goed gesprek kan houden en iets interessants met vrienden kan delen, kan ook een toespraak houden. Een spreker moet een persoonlijke relatie opbouwen met mensen in het publiek, ze in de ogen kijken en zich tot hen richten. Dat helpt een verbinding te creëren. Dat werkt, zelfs als je niet degene bent tot wie de spreker zich richt.”

Youtube Sam Berns

Veel TED-praatjes zijn optimistisch van toon. Is dat een vereiste?

„Er is kritiek op naïeve, al te optimistische verhalen dus daar hebben we de rem op gezet. De meeste praatjes zoeken naar een oplossing, ze zoeken naar een bijdrage voor een probleem. Over het algemeen wordt de wereld er volgens mij beter op: onze levensduur, gezondheid, welvaart en technologie. Dat is niet de indruk die je krijgt als je nieuwsmedia leest die de laatste 24 uur benadrukken. De onderbelichte onderwerpen, dat zijn de betere TED-talks.”

Raken de charismatische mensen met inspirerende ideeën niet een keer op?

„Eerder het tegenovergestelde. Elke ontdekking roept nieuwe vragen op en dat maakt de wereld interessanter. Er komt een grote groep mensen online in ontwikkelingslanden. Dat zijn frisse geesten, daar zitten nieuwe Einsteins tussen.”

„We hebben de TED-formule vrijgegeven via de TEDx-conferenties. Daarvan zijn er gemiddeld acht per dag, overal ter wereld. De regels zijn beperkt maar de kwaliteit houden we wel in de gaten.

„Minder dan 5 procent van de TEDx-toespraken valt tegen, bijvoorbeeld omdat het wetenschappelijke gehalte ondermaats is of dat de sprekers haperen. In dat soort gevallen trekken we de licentie in. Die is gratis trouwens. Want niemand wordt rijk van TED. Behalve rijk aan kennis.”

Youtube TEDX fear of public speaking