De bikini is bejaard

Zeventig jaar geleden presenteerde Louis Réard een gewaagd badpak in twee delen. Nog steeds maken sommigen zich druk om de bikini – of om de vrouw die ’m draagt.

Foto Burt Glinn/Magnum Photos

Zeventig jaar is de bikini deze week geworden – een respectabele leeftijd. En eigenlijk is ’ie al ouder. Het jaar voordat Louis Réard op 5 juli 1946 zijn revolutionaire ontwerp presenteerde, waren in Parijs al tweedelige badpakken gefotografeerd, maar die heetten nog geen bikini, maar ’Franse badpakken’. De oude Grieken en Romeinen beeldden zelfs al vrouwen in bikini’s af, al waren die niet bedoeld voor op het strand, maar als sportkleding.

Maar nog steeds is de bikini niet altijd vanzelfsprekend. Begin juni schopte Aarti Olivia Dubey, een Indiaas-Singaporees model (en blogger: @curvesbecomeher) een relletje omdat Instagram een foto had verwijderd waarop zij met twee collega’s poseerde in – zeer zedelijke – bikini’s. Naar verluidt zouden er klachten over de foto zijn binnengekomen, vanwege de omvang van de drie vrouwen. Na twee weken plaatste Instagram de foto terug, met excuses: de post zou per ongeluk zijn weggehaald. Voor plus size-bloggers is de bikini sowieso een strijdpunt: wie durft zet tegenwoordig de hashtag #fatkini bij haar bikinifoto’s.

Ook voor oudere vrouwen is een bikini nog altijd geen algemeen geaccepteerd kledingstuk. Als vrouwen een jaar of veertig zijn, worden ze eigenlijk geacht over te stappen op een badpak. Toen het Amerikaanse merk Swimsuits for all, gespecialiseerd in badmode in grotere maten, begin dit jaar in een advertentie het beroemde jaarlijkse badmodenummer van Sports Illustrated een 56-jarig model afbeeldde in een glamoureus goudkleurige bikini met laag broekje, werd dat gezien als een enorme stap, vooral omdat Nicola Griffin, want zo heet ze, lang grijs haar had en een niet-afgetrainde buik.

De geschiedenis van de bikini is geplaveid met dit soort doorbraken en schandaaltjes. Dat begon al met de naam. Réard vernoemde zijn ontwerp naar het eiland waarop de VS vier dagen eerder de eerste atoomproeven hadden gedaan, waarvoor de bevolking van 176 man naar een nabijgelegen eiland was verplaatst. De naam verwees naar het explosieve effect dat het kledingstuk teweeg zou brengen, en naar het feit dat er sprake was van een splitsing; het badpak in tweeën verdeeld. Omdat er geen fotomodel of mannequin bereid was te poseren in de bikini, werd het eerste model getoond door een showgirl. Die oerbikini was overigens al behoorlijk gewaagd, zeker als je het vergelijkt met de veel degelijker modellen die in de jaren vijftig zouden volgen.

Van tankini tot boerkini

Het kleinste kledingstuk (met uitzondering van de monokini) dat een vrouw in het openbaar draagt, is jarenlang verboden geweest in Spanje, Frankrijk en België. In de Verenigde Staten werd deelnemers aan Miss World-verkiezing verboden er een aan te doen.

Pas in de jaren zestig werd de bikini echt gemeengoed, om te beginnen in Saint Tropez, al was daar het aanbod nog vrij beperkt, merkte de Nederlandse Mariëlle Bolier toen ze er in 1967 op vakantie was. De kleine bikini’s die de modeontwerper voor zichzelf had gemaakt, baarden er zo’n opzien, dat een plaatselijke boetiek er meteen tweehonderd bestelde. Het begin van het succesvolle badmodemerk Marielle Bolier, dat tot eind jaren negentig heeft bestaan.

De bikini heeft in de loop der jaren veel gedaanten gehad: relatief groot in de jaren vijftig, klein in de jaren zestig, nog kleiner in de jaren zeventig, weer groter maar met hoog opgesneden broekjes in de jaren tachtig (al was het badpak toen ook heel populair). In de jaren negentig kreeg de bikini weer echte cups, die later, net als beha’s, vaak ook werden gevuld. Voor de sportievelingen kwam er de tankini, een bikini met een hemdje. Nu de jaren zeventig weer enorm in de mode zijn, zijn bikini’s weer klein en ongevuld, en soms zelf gehaakt; leuk voor op een festival, minder prettig in het water.

Klein wekt zelden ophef meer. Groot des te meer, en niet alleen als het om de vrouw gaat die de bikini draagt. Toen in april bekend werd dat Marks & Spencer voor het eerst een boerkini in de collectie had opgenomen – een top met lange mouwen en capuchon met bijpassende lange broek – sprak zelfs Pierre Bergé, de weduwnaar van Yves Saint Laurent zich uit: „Ontwerpers zijn er om vrouwen mooier te maken, niet om samen te werken met een dictatuur die vrouwelijkheid verbergt.” Maar Marks & Spencer voorziet duidelijk in een behoefte: op de site van het Britse warenhuis is ’ie zo goed als uitverkocht.