YouTube, betaal je artiesten

nrcvindt

Hoe machtig mag YouTube eigenlijk worden? Is er nog een evenwicht tussen wat artiesten leveren en distributeurs ermee verdienen? Duizend artiesten schreven de Europese Commissie dat ze stelselmatig worden benadeeld door dit grootste muziekplatform ter wereld. Het is een bekend thema: met ‘gratis’ toegang worden wereldmarkten ontsloten, groeit de consumptie en doemt nieuw publiek op, terwijl tegelijk faire prijsvorming wordt uitgehold. Er is immers geen schaarste meer. De economische waarde van muziek keldert vervolgens, klagen de artiesten.

Volgens de Financial Times is YouTube tussenpersoon voor veertig procent van álle muziekconsumptie ter wereld, maar levert het maar vier procent van de omzet op, in de vorm van advertenties. Je hoeft geen visionair te zijn om te zien waar dit naar toe gaat. YouTube als grootste digitale jukebox ter wereld, groeit in hoog tempo en verwerft grote marktmacht. Het kanaal zou er ook te weinig aan doen om amateuropnamen van concerten weg te filteren. Tijd om de Amerikaanse copyrightwetgeving die YouTube nu nog beschermt, tegen dergelijke auteursrechtinbreuken te herzien. Het lukt de muziekuitgevers kennelijk al niet meer om dat aan de onderhandelingstafel af te dwingen. Daarvoor is de afhankelijkheid van YouTube te groot geworden – de staat moet helpen.

Van de Commissie vragen zij ook betere auteursrechtelijke bescherming. Van YouTube eisen ze een groter deel van de advertentierevenuen. Geeft YouTube toe dan verbetert dat de onderhandelingspositie van de artiesten, ook bij kanalen als Spotify, waar nog maar twintig procent van de luisteraars zelf betaalt. Uitgevers hopen het publiek meer richting betaalde muziekkanalen te drijven door muziek via de ‘gratis’ kanalen te beperken – in actualiteit, volledigheid of kwaliteit. De schaarste moet terug.

Een vergelijkbare strijd speelde al langer tussen Google News en Facebook enerzijds en de zelfstandige nieuwsmedia. Ook deze distributeurs lijken er met de advertentieomzet vandoor te gaan, waardoor de gevestigde journalistiek devalueert tot ‘gratis’ leverancier aan andermans nieuwssite, bedelend om een aalmoes.

Dergelijke ontwikkelingen zijn zeer zorgelijk – en op lange termijn ook niet in het belang van YouTube noch van Facebook of Google. De eis aan de EU en de VS om de aansprakelijkheid voor illegale muziekopnamen vierkant bij YouTube te leggen, is meer dan redelijk. Dergelijke beschermingsconstructies dateren uit de internetbegintijd. Inmiddels is de markt geconsolideerd – YouTube moet zich deze klachten van ‘hun’ artiesten snel gaan aantrekken. Zonder makers bestaat er immers geen muziek, of nieuws.