Onverwachte obstakels voor Tesla

Autofabrikant Tesla kampt met ernstige tegenslagen: een eerste dodelijk ongeval, tegenvallende verkoopcijfers en een omstreden overname.

In april had zijn auto nog zijn leven gered, toen een vrachtwagen opeens van rijbaan veranderde en de boordcomputer van zijn Tesla razendsnel reageerde en uitweek. Maar een maand later kwam Joshua Brown (40) uit Ohio om het leven toen de autopilotfunctie een vrachtwagen met aanhanger over het hoofd zag die plotseling een snelweg in Florida opreed.

In plaats van een noodstop te maken, schoot de Tesla met 100 kilometer per uur onder de aanhanger en kwam uiteindelijk tot stilstand in een tuin. Het dak van de Model S was verdwenen – opgerold als het dekseltje van een geopend sardineblikje, volgens ooggetuigen.

Tesla kwam pas vorige week naar buiten met details over het ongeval, toen bleek dat de Amerikaanse overheid een vervolgonderzoek instelt.

Behalve het ongeval heeft de fabrikant van elektrische auto’s meer tegenvallers te verwerken. Zondag werden teleurstellende verkoopcijfers bekendgemaakt: Tesla leverde in het afgelopen half jaar minder dan 30.000 voertuigen en dreigt zijn doel niet te halen: 80.000 tot 100.000 auto’s in dit jaar. Daarmee lijkt ook de ambitie van topman Elon Musk om 500.000 elektrische auto’s te verkopen in 2018, helemaal onrealistisch.

Daarnaast ‘verbruikt’ Tesla meer geld dan gepland: 2,1 miljard dollar in het afgelopen jaar. Daardoor komt de beoogde overname van Solar City, een producent van zonnepanelen waarvan Musk grootaandeelhouder is, in gevaar.

Het ongeval zal de verkoopcijfers ook geen goed doen. Tesla stelt dat de autopilotfunctie statistisch gezien succesvol is: één dodelijk slachtoffer op 130 miljoen gereden kilometers is beter dan eens per 94 miljoen kilometer (VS) of eens per 60 miljoen kilometer (wereldwijd). Dat zijn koele cijfers; het beeld van een opengereten auto blijft langer op het netvlies van potentiële kopers hangen.

De autopilotfunctie in de Tesla is, anders dan de naam suggereert, geen automatische piloot. Zij is een rij-assistent die helpt afstand te houden tot het overige verkeer en die de auto binnen de lijntjes van de rijbaan houdt.

Dat maakt de Tesla nog geen zelfstandig rijdende auto – je kunt geen adres intikken en achterover leunen tot je op je bestemming bent. In plaats daarvan moet je regelmatig het stuur aanraken. Dat staat in de gebruiksaanwijzing en verschijnt in beeld als je de auto in autopilotmodus zet. Standaard is deze functie niet geactiveerd. Vandaar dat Tesla alle aansprakelijkheid bij de bestuurder legt.

De autopilot is een zelflerend systeem – het rijgedrag tijdens alle geassisteerde ritten wordt door Tesla verwerkt en gecombineerd om een zo intelligent mogelijke boordcomputer te creëren. Naarmate er meer kilometers in autopilotmodus gereden worden, wordt de auto beter in het nemen van bochten en in het reageren op onverwachte situaties.

Dat is een fundamenteel andere aanpak dan die van traditionele autofabrikanten. Die maken de testkilometers met eigen chauffeurs en brengen vervolgens een definitieve versie uit van de software.

Bij Tesla’s publieke proefversie van de software zijn gewone bestuurders rijdende proefkonijnen – zeker de Tesla-fans die de grenzen van de autopilotfunctie aftasten. De fabrikant keurt dit extreme rijgedrag af, maar gebruikt wel de gegevens die bij deze ritten worden verzameld. De verongelukte Joshua Brown was een hartstochtelijk Tesla-fan. Of hij tijdens zijn laatste rit ook de grenzen van de techniek opzocht, staat niet vast.

De Europese versie van de autopilotsoftware is niet dezelfde als die in de Verenigde Staten. Zo is het niet mogelijk om hier zonder handen aan het stuur van rijbaan te wisselen – de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) liet die functie uitschakelen. Ook is de summonfunctie beperkt, waarbij de auto met behulp van een telefoon-app op eigen houtje naar je toekomt. Er is nog een beperking die Tesla niet afdwingt, maar dringend adviseert: schakel de autopilotfunctie alleen in op de snelweg, niet op een provinciale weg – met zijwegen.