Leeftijdsgrens alcohol en tabak bij jongeren beter gehandhaafd

Toch kan het merendeel van de minderjarige jongeren nog aan alcohol en sigaretten komen.

Een bezoeker van de Zwarte Cross draagt een bandje met Nix 18 om aan te geven dat hij oud genoeg is om alcohol te bestellen. Foto Kippa Sander Koning/ANP

Uit onderzoek van Bureau Nuchter in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport blijkt dat de naleving van de leeftijdsgrens voor alcohol en tabak over de hele linie is verbeterd.

Voor het onderzoek werden 17-jarige ‘mysterykids’ ingezet. Deze jongeren, die officieel nog geen alcohol en sigaretten mogen kopen, werden op pad gestuurd om toch alcohol en sigaretten te kopen. In totaal zijn er bijna 1.400 aankooppogingen voor alcohol en bijna 1.300 aankooppogingen voor tabak uitgevoerd.

Vooral supermarkten en speciaalzaken controleren streng, terwijl sportclubs, horeca en thuisbezorgdkanalen over het algemeen nog te coulant zijn in de naleving van de leeftijdsgrens. In 2015 werd in 21.5 procent van de gevallen voor alcoholaankooppogingen correct gecontroleerd op leeftijd en bij tabak in 27,4 procent. In 2016 steeg dat percentage naar 35,8 procent voor alcohol en 43,1 procent voor tabak. Dit betekent echter wel dat het merendeel van de jongeren onder de 18 nog steeds aan alcohol en tabak kan komen.

Sins 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol en tabak verhoogd van 16 naar 18 jaar.

Slechte controle bij aankoop via internet

De naleving van de leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol aan minderjarigen is met 63,4 procent het strengst bij supermarkten, gevolgd door slijterijen (61,8 procent). Beduidend minder streng controleren cafetaria’s (28,6 procent), sportkantines (16,7 procent) en alcoholverkoopkanalen uit de overige categorie, zoals avondwinkels en zelfstandige supermarkten (24,8 procent). Het lukte jongeren bijna altijd alcohol te bestellen via thuisbezorgkanalen: slechts in 2 procent werd de leeftijdsgrens nageleefd bij deze kanalen. Hierbij moet echter wel gezegd dat slechts een enkele jongere alcoholhoudende dranken thuis laat bezorgen. Uit onderzoek van Intraval, ook in opdracht van het ministerie, blijkt dat slechts twee van ruim duizend 16 en 17-jarigen die weleens drinken, alcohol online bestelt.

Ook bij aankooppogingen voor tabak was de naleving van de leeftijdsgrens het strengst in ketensupermarkten (71,8 procent). Tabaksspeciaalzaken (56,7 procent) en tankstations (52,9 procent) controleren ook relatief streng, terwijl de naleving in de horeca met 23,5 procent veel te wensen overlaat. Net als bij alcohol is de controle het zwakst bij thuisbezorgkanalen, met een nalevingspercentage van 9,3 procent. Maar ook hier blijkt uit het Intraval onderzoek dat weinig jongeren sigaretten online bestellen: slechts 1 procent van jongeren van 16 en 17 jaar die roken proberen hun sigaretten thuis te laten bezorgen. Het verkrijgen van tabak uit een tabaksautomaat bleek ook niet al te moeilijk: slechts in 20,5 werd de leeftijdsgrens nageleefd.

Naming en shaming

Staatssecratis Van Rijn schrijft in een persbericht tevreden te zijn dat de naleving is verbeterd, maar dat “achterover leunen er niet bij is”. Hij wil meer focus op de verkoopkanalen die niet streng controleren, zoals sportkantines en horeca. Hij roept gemeenten op hun lokale toezicht te richten op de slecht presterende partijen door naming en shaming te gebruiken.

Ook gaat Van Rijn bekijken hoe de controle voor alcohol- en tabaksverkoop via thuisbezorgkanalen via internet verbeterd kan worden.

Trend: jongeren kopen minder alcohol en tabak

Uit een dinsdag uitgekomen onderzoek van het Trimbos-instituut onderzoek dat jongeren in 2015 over het algemeen minder roken en drinken dan in 2011. Toch krijgen nog steeds veel jongeren alcohol en tabak van familie en vrienden. Van Rijn:

“Ik vind het echt zorgelijk dat meer ouders alcohol geven aan hun kinderen. Ik vraag me af of ouders echt niet weten dat alcohol slecht is voor jongeren die nog in de groei zijn? Het is een misvatting te denken dat er zoiets bestaat als kinderen verstandig leren drinken.”

Van Rijn zal doorgaan met de NIX18 campagne en veel nadruk leggen op de sociale omgeving van jongeren.