Recensie

Een man, een rode schildpad en andere grote levensvragen

The Red Turtle zit vol emoties die je zelden ziet in tekenfilms: wroeging, wanhoop, berusting en vertrouwen.

Flickr.com/Domenico

Het zijn golven hoger nog dan die van Kanagawa op de beroemde houtsnede van de Japanse kunstenaar Katsushika Hokusai uit 1832. Ze stormen, rollen en deinen eindeloos. Dat is de oceaan waarin de naamloze hoofdpersoon aan het begin van The Red Turtle voor zijn leven zwemt. Als een laatste golf hem op het strand van een onbewoond eiland smijt, is hij meer levend dan dood. Misschien ergens daartussen, waar vragen over leven en dood er niet meer toe doen. Althans niet op de manier waarop wij gewend zijn.

The Red Turtle is de eerste lange animatiefilm van Michael Dudok de Wit, de maker van de zowel door christendom als boeddhisme geïnspireerde parabel The Monk and the Fish (1994) en de met een Oscar bekroonde allegorie van verlangen en gemis Father and Daughter (2000). Hij werd, tamelijk uniek voor een film van een westerse regisseur, geproduceerd onder auspiciën van de Japanse Ghiblistudio en ging in mei in première op het filmfestival van Cannes.

Op een bepaalde manier is The Red Turtle een langere versie van Father and Daughter. Ook dit gaat over familiebanden, afscheid, de cyclus van leven en dood. Maar deze film is mysterieuzer. Zodra de man is opgekrabbeld, denkt hij in de verte een vrouwenlichaam te zien liggen; het hele eiland lijkt een slapend lichaam. De woordeloze film volgt hem terwijl hij van het eiland probeert te ontsnappen, maar wordt gedwarsboomd door een rode schildpad.

Dan heeft The Red Turtle – getekend in een organische mix van gouden en blauwe houtskoolstreken, het minimalisme van de Europese klare lijn van Hergé en de vliedende stijl van de Japanse ‘ukiyo-e’-prenten – al laten zien tussen verschillende werkelijkheidslagen te kunnen manoeuvreren. We wandelen door droomlandschappen, raken los van de zwaartekracht, en wie weet is het gezin dat de man sticht een herinnering of delirium. Ergens in dat tot leven gewekte onderbewuste treffen we echo’s van andere verhalen over schipbreukelingen: magiër Prospero, Robinson Crusoe en Hemingways koppige oude man met zijn marlijn.

The Red Turtle zit vol emoties die je zelden ziet in tekenfilms: wroeging, wanhoop, berusting en vertrouwen. Het is een klein wonder dat zulke complexe gevoelens uit zulke simpele lijnen ontspruiten. En hoe grote metaforen en levensvragen tastbaar en concreet kunnen worden als een golf in de vloedlijn, een man op een vlot en een rode schildpad.