Een kunstcatalogus als kookboek

Oer-Hollandse ingrediënten en kunstwerken uit het Rijksmuseum vormen de basis voor het Rijksmuseum Kookboek.

Appels op werken in de collectie van het Rijksmuseum. Beeld uit besproken boek

Er is niets Hollandser dan koeien. Van die zwart-witte in een groen weiland. Je ziet ze overal, vanuit de auto of de trein. Maar wist u dat die zwart-witte Holsteiners die het Nederlandse landschap domineren, eigenlijk uit Denemarken en Duitsland komen? Voor de veepest van 1750 stond het hier vol met roodbonte koeien, dat is het echte authentieke Friese ras. Tegenwoordig lopen er nog maar zo’n 600 rond.

De koe is slechts een van de vijftig oer-Hollandse ingrediënten die de kapstok vormen van het Rijksmuseum Kookboek, dat sinds deze week in de winkel ligt. Samensteller Jonah Freud voorziet ieder ingrediënt van historische context en recepten. Ze zocht er ook nog 50 koks bij die een dwarsdoorsnede van culinair Nederland vormen. Sterrenchefs zoals Sergio Herman, jonge talenten zoals RIJKS-chef Joris Bijdendijk, godfathers zoals Wil Demandt en tv-persoonlijkheden zoals Rudolph van Veen en Julius Jaspers. Dat leverde ruim 130 écht Hollandse recepten op, traditioneel en modern, van boerenkool met witte chocolade en zwezerik tot een simpele vlaflip.

Net zoals het Rijksmuseum de nationale schatkamer van kunst en geschiedenis is, heeft Freud zich ten doel gesteld met het Rijksmuseum Kookboek de nieuwe canon van de Nederlandse gastronomie te schrijven. En dat is behoorlijk goed gelukt. Maar dat is niet het enige wat het een unieke publicatie maakt.

Ieder van de vijftig ingrediënten wordt geïllustreerd met afbeeldingen van werken uit het archief van het museum met dat ingrediënt als onderwerp. Dat zijn natuurlijk schilderijen, maar ook een fotoserie van historische vorken of een negentiende-eeuwse wierookdoos in de vorm van een peulvrucht uit Japan. Het geheel is vormgegeven door Irma Boom, een beetje als een lijvige kunstcatalogus gedrukt op mat, dun, doorschijnend papier.

Dan de hamvraag: kun je eruit koken? Ja. De recepten zijn duidelijk opgeschreven en goed werkbaar. Maar ik raad u aan ze nauwkeurig te bestuderen en ze desnoods over te nemen op een kladpapiertje. Want je wilt dit boek zeker niet meenemen de keuken in. God behoedt u dat het vies zou worden. Daar is het veel te mooi voor.