‘De groove is iets mysterieus’

„Op papier kan een ritme spannend zijn, maar als het slecht gespeeld wordt, blijft er niets van over. Dé vraag in jazz is hoe je groovet. Wat groove is? Het is iets mysterieus, het heeft te maken met samenspel. Er zijn mensen die het automatisch hebben. Neem James Brown, of drummer Elvin Jones. In hiphop is Questlove, de drummer van The Roots, zo iemand. Als hij iets speelt groovet de hele band.

„Deels is het dus aanleg, maar het goede nieuws is dat je het ook kunt leren. Ik werd er al op mijn achttiende op gewezen dat ik vaak aan het jagen was in mijn spel, dat ik voorin de tel zat, eigenlijk steeds te vroeg was. Toen ben ik mezelf gaan trainen om verantwoordelijkheid te nemen voor het ritme. Ik zette bijvoorbeeld de metronoom op een gekke tel en moest dan overeind blijven. Ik maakte een computerprogrammaatje dat om de zoveel maten een tik gaf, die tik kwam steeds minder frequent en ik moest dan zorgen dat ik in het ritme bleef.

„Sinds ik basklarinet speel is ritme belangrijker geworden in mijn spel. Je bent dan ook bassist, dus hoor je bij de ritmesectie. Toen merkte ik dat ik wel móést grooven. Het heeft mijn spel ritmischer gemaakt.

„Ik heb me de laatste tijd verdiept in de vraag of je groove ook kunt uitschrijven, onder meer in verband met de compositieopdracht die ik kreeg voor North Sea. Ik heb nu voor het eerst iets voor drums geschreven. Het komt erop neer dat ik veel overlaat aan mijn drummer Martijn Vink. In elk geval wordt het niet allemaal de standaard vierkwartsmaat. Het stuk gaat Rope Dance heten.

„Ik ben ook veel klassieke muziek gaan uitpluizen. Componist Olivier Messiaen doet ritmisch bizarre dingen. Hij kan ergens een zestiende tel toevoegen en die er pas veel later weer afsnoepen. Als je dat goed doet, merk je het niet. Beethoven gebruikt ook complexe ritmische vormen. In Opus 110 neemt hij een motief en versnelt dat voor de rechterhand op piano, terwijl links gelijk blijft. Hij maakt het sneller en kleiner totdat al die noten in één tel passen. Het is echt puzzelen. En het groovet.”