Daar is weer zo’n buitenlands staatsbedrijf

Aanbesteding

Het is de consortia van Nederlandse bedrijven opnieuw niet gelukt om het beste bod te doen.

Foto ANP

Waar, maar raar.

De Nederlandse overheid gaat een Deens energiebedrijf subsidiëren dat zelf voor meer dan de helft eigendom is van de Déense overheid. Het ongewone is: met deze Deense onderneming, Dong Energy, komt opnieuw een buitenlands staatsbedrijf op de Nederlandse energiemarkt. Het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall kocht in 2009 Nuon. Het regionale spoor- en busvervoer is grotendeels in handen van buitenlandse staatsbedrijven.

De afgelopen twintig jaar heeft de Nederlandse overheid, zowel op landelijk als op regionaal niveau, bedrijven en deelnemingen verkocht. KPN (telefoon) en posterijen (PostNL) werden van de hand gedaan. Het was ook geen taak meer van gemeenten en provincies om aandeelhouder te zijn van energiebedrijven, bijvoorbeeld. En het was te risicovol bovendien.

In enkele gevallen waren de nieuwe eigenaren ook weer staatsbedrijven, maar dan buitenlandse. Zij keken als staatsbedrijven die wilden expanderen soms heel anders naar de risico’s. En vanuit landen waarin staatsbedrijven traditioneel de toon zetten, zoals Saoedie-Arabië en China, worden eveneens investeringen in Nederland ondernomen.

Deze twee elementen – staatsbedrijf en buitenlandse investeerder – zie je in Nederland regelmatig in de sectoren energie en nutsvoorzieningen. Bij de aanleg van het Gemini windpark ten noorden van Schiermonnikoog zijn het Canadese energiebedrijf Northland Power en Siemens uit Duitsland de grootste financiers, met respectievelijk 60 en 20 procent van de aandelen in het project.

In het openbaar vervoer domineren bedrijven die staatseigendom zijn of een aandeelhouder hebben met overheidsbanden. ‘Onze’ NS natuurlijk. Op de regionale spoorlijnen rijden buitenlandse staatsbedrijven, zoals Arriva, een dochter van Deutsche Bahn. Veolia, Connexxion en Breng verzorgen trein- en busvervoer. Zij zijn eigendom van de Franse multinational Veolia Transdev, waarin de Franse staatsinvesteringsbank Caisse op zijn beurt de grootaandeelhouder is.

dong parken

Dong Energy kwam dinsdagavond als winnaar uit de bus van een druk bevochten inschrijving op twee kavels voor de Zeeuwse kust waar een groot windmolenpark kan worden aangelegd. De overheid kreeg maar liefst 38 biedingen, waaronder een van een consortium van baggeraar Van Oord en de energiebedrijven Eneco en Shell. Dit project moest Shell in Nederland op de kaart zetten als duurzame producent.

Dong kan Nederlandse overheidssubsidie tegemoet zien als de levering van start gaat. De subsidie was maximaal 5 miljard euro. Maar als gevolg van de gunstige omstandigheden (lage rente, lage staalprijs) en de concurrentie om de kavels, zijn minister Kamp (Economische zaken, VVD) en de belastingbetalers ‘maar’ 2,3 miljard euro kwijt. Kamp noemt de uitkomst van de inschrijving „een grote doorbraak in de transitie naar meer hernieuwbare energie”. Hij maakt er geen woorden aan vuil dat juist een buitenlands staatsbedrijf deze doorbraak voor zijn rekening neemt.