‘Britse invasie in Irak was geen laatste redmiddel’

Het zogenoemde Chilcot-rapport is na zeven jaar eindelijk af. Het telt bijna 3 miljoen woorden.

Een demonstratie in Londen, voorafgaand aan de publicatie van het Chilcot-rapport Foto Paul Hackett / Reuters

Het Verenigd Koninkrijk heeft bij de oorlog in Irak in 2003 niet alle vreedzame oplossingen bekeken voordat militaire actie werd ondernomen. In plaats daarvan schreef Blair een memo naar Bush dat hij ‘with him whatever’ zou zijn. Dat is één van de conclusies uit een onderzoek naar de Britse rol in de Irak-oorlog dat woensdag is gepresenteerd.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Blair schreef Bush dat hij ‘with him whatever’ zou zijn. Maar VN steun nodig, steun publiek en vooruitgang vredesproces M-Oosten #Chilcot

Het zogenaamde Chilcot-rapport (naar de voorzitter van de onderzoekscommissie, John Chilcot) was zeven jaar in de maak en telt 2,9 miljoen woorden. Het doel van het onderzoek was om te kijken welke lessen er te leren zijn voor toekomstige Britse interventies in het buitenland.

Verder zijn belangrijke conclusies uit het Chilcot-rapport dat het besluit van Londen om met de Amerikaanse invasie mee te doen, geen dagelijkse juridische basis had. Ook werden de gevolgen van een Britse inval in Irak onderschat en was de planning voor de periode van na de aanval ontoereikend. Dat Blair presenteerde dat er massavernietigingswapens waren in Irak, kan volgens de commissie niet met zekerheid gezegd worden.

Doofpot

Veel Britten geloven dat de deelname aan de Irak-oorlog onterecht was en dat de toenmalig premier Tony Blair de noodzaak tot een inval overdreef. Ze vrezen dat er sprake is van een doofpot. Chilcot begon in 2009 met het onderzoek, toen alle Britse troepen Irak hadden verlaten. De publicatie liep een aantal keer vertraging op. Door de enorme hoeveelheid bewijs, maar ook omdat er veel onderhandeld moest worden over de openbaarmaking van geheime documenten en de inhoud van correspondentie tussen Blair en de toenmalig president van de Verenigde Staten George W. Bush.

Lees voor meer uitleg het artikel van onze correspondent Titia Ketelaar - Heeft Blair de Britten de Irak-oorlog ingerommeld?

Veel politici keken uit naar het rapport. Critici van Blair hoopten dat het rapport uit zou wijzen dat hij al instemde met de oorlog voordat het Lagerhuis om toestemming was gevraagd, en dat de inval illegaal was. Er werd zelfs gesuggereerd dat Blair zou kunnen worden aangeklaagd voor oorlogsmisdaden. Jim Waterson, journalist bij Buzzfeed, twittert dat het totale rapport er zo uitziet:

Twitter avatar jimwaterson Jim Waterson This is what the entire Chilcot report looks like, FYI. https://t.co/15Ilf8ILSp https://t.co/RapIseDIbe