Antisemitische partijgenoot verdeelt AfD

Het geruzie binnen de partij over het uitsluiten van een antisemitische AfD’er is zo hoog opgelopen, dat de fractie in de deelstaat Baden-Württemberg uiteen is gevallen.

Landelijk bestuurslid Alexander Gauland overlegt met AfD-voorvrouw Frauke Petry tijdens een partijcongres in Stuttgart. Foto Philipp Guelland/AFP

Binnen de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD) is een ruzie over antisemitisme zo hoog opgelaaid, dat de fractie in de deelstaat van parlement Baden-Württemberg dinsdag uiteen is gevallen. Dertien van de 23 afgevaardigden willen de fractie verlaten, onder wie de fractievoorzitter, Jörg Meuthen, die tevens co-voorzitter van de landelijke partij is.

Het conflict ontstond over de vraag of één van de andere AfD-ers vanwege antisemitisme uit de fractie moet worden gezet. Maar daarvoor bleek niet de vereiste tweederde meerderheid te zijn. Hoewel de omstreden Wolfgang Gedeon, arts en voormalig communist, dinsdag uiteindelijk ook zelf de fractie heeft verlaten, is de partijruzie daarmee niet opgelost.

Gedeon (70) voert in zijn boek Der grüne Kommunismus und die Diktatur der Minderheiten het beruchte antisemitische boek Protocollen van de Wijzen van Zion (over het vermeende joodse streven naar wereldheerschappij) op als een geloofwaardige bron. Ontkenning dat de Holocaust heeft plaatsgevonden, ziet hij als een legitieme meningsuiting, holocaust-ontkenners noemt hij ‘dissidenten’. Zelf duidt hij de Holocaust aan als “zekere schanddaden”.

Fractieleider Meuthen dreigde enkele weken geleden al dat hij zou opstappen als Gedeon niet uit de fractie werd gezet. Maar Meuthen slaagde er niet in tweederde meerderheid van zijn fractie te overtuigen dat Gedeon niet in de AfD-fractie thuishoorde. Dat leidde dinsdag tot de breuk. “In de AfD kan en mag geen plaats zijn voor antisemitisme”, aldus Meuthen tegenover de Frankfurter Allgemeine Zeitung.

Het is niet duidelijk wat de gevolgen zijn voor de positie van Meuthen in het landelijke partijbestuur, dat hij leidt samen met Frauke Petry. De dertien vertrokken AfD’ers zullen óf als partijloze afgevaardigden in het deelstaatparlement blijven zitten, óf een nieuwe fractie vormen.

Mislukte poging

De jonge partij (opgericht in 2013) kwam in maart in Baden-Württemberg met meer dan 15 procent van de stemmen in het deelstaatparlement, waar ze tot vandaag de grootste oppositiepartij was.

Afgelopen najaar mislukte een poging de zaak te sussen door onafhankelijke onderzoekers te laten nagaan of Gedeons werk al dan niet antisemitisch is. Het Centrum voor Antisemitismeonderzoek in Berlijn nam de opdracht niet aan. Het doet een eigen, wetenschappelijk onderzoek naar antisemitisme binnen de AfD, maar heeft daarvoor meer tijd nodig.

Het idee dat de partij maanden nodig zou hebben om vast te stellen of hier van antisemitisme sprake was, werd dit weekend bovendien hard bekritiseerd door landelijke bestuurslid Alexander Gauland. Gauland hekelde ook Petry, die verzuimd zou hebben in deze affaire een duidelijke lijn te trekken en te voorkomen dat het een grote zaak werd.