Ouders waarschuwen hun kinderen voor wrede politieagenten

Drievoudige moord leidt tot grote beroering

Protest maandag in Nairobi. ‘Stop het buitengerechtelijk moorden’ Foto Thomas Mukoya/Reuters

De moord op een advocaat, zijn cliënt en een taxichauffeur door politieagenten heeft in Kenia grote opwinding veroorzaakt. Maandag kwam de rechtspraak stil te liggen omdat alle advocaten een week lang uit protest in staking gaan.

„Ze zijn niet goed bij hun hoofd als ze denken hiermee weg te komen”, reageerde VN-mensenrechtenrapporteur Maina Kiai. „Kenia is geen Rwanda of Ethiopië. Als je zoiets hier doet, leidt dat tot publiek protest”.

De moord op drie onschuldigen bevestigt een oud patroon waarbij politieagenten straffeloos stelen en moorden. Ook voeren geheime eenheden soms executies uit van leden van milities of van moslimmilitanten. De misdrijven worden meestal niet onderzocht, de overheid ontkent eenvoudigweg haar betrokkenheid. De vermoorde advocaat Willie Kimani en zijn cliënt Josphat Mwenda wilden echter niet zwijgen over het onrecht hun aangedaan.

Het verhaal begint met een klein incident. Mwenda was chauffeur van een taxibrommer, een veel voorkomende vorm van openbaar vervoer in Afrika. Op een dag werd hij door twee agenten in burger aangehouden en door een van hen in de hand geschoten. Mogelijk hadden de agenten zelf brommertjes in de buurt rijden en wilden ze geen concurrentie. Mwenda werd naar het ziekenhuis gebracht en aangeklaagd wegens bezit van drugs en wegens gokken.

Mwenda was een van de uitzonderlijk moedige Kenianen die dergelijk schurkachtig politiegedrag waaronder burgers dagelijks lijden, niet over zich heen laten gaan: hij stapte naar de rechter. Vanaf dat moment werd hij regelmatig thuis opgehaald door agenten, hij kreeg plots stapels bekeuringen voor verkeersovertredingen en werd beschuldigd van een gewapende overval.

Advocaat Kimani werkte voor International Justice Mission, een Amerikaanse organisatie die armen bijstaat bij het verkrijgen van hun rechten. Eind vorige maand reed taxichauffeur Joseph Muiruri hem en Mwenda naar een rechtbank in Nairobi. Nadat ze de rechtbank hadden verlaten, werd niets meer van hen vernomen. Tot eind vorige week de zwaar gemutileerde lichamen van de drie in een rivier buiten de hoofdstad werden gevonden. Ze bleken gemarteld, een oog van de taxichauffeur was uitgestoken.

Detectives

Met Amerikaanse hulp wisten detectives te achterhalen dat de drie na het verlaten van de rechtbank naar hetzelfde politiebureau waren gebracht waar de twee agenten waren gestationeerd die hem destijds op zijn brommer aanhielden. De twee verdachte agenten en het hoofd van het politiebureau zijn gearresteerd. De stakende advocaten eisen het aftreden van het hoofd van de politie.

Moord door de politie komt voor in talrijke landen in Oost-Afrika, zoals Oeganda, Mozambique, Burundi en Rwanda. Hoewel Kenia een redelijk open land is heeft ook de politie hier een slecht aanzien. „Kijk uit voor de politie”, voeden Keniaanse ouders hun kinderen op. De politie staat bekend als corrupt en wreed. Veelal worden de misdaden begaan door agenten zelf. Ze persen burgers af. De opbrengst gaat naar hun superieuren en een deel is voor henzelf. Soms komen er bevelen van bovenaf en bestaan er politieke motieven. Zo werden vermoedelijk honderden leden van de criminele organisatie Mungigi gedood onder de vorige president Mwai Kibaki.

Kenia kent in contrast met de meeste andere Afrikaanse staten sterke burgerorganisaties die aan de bel trekken. Bij het politieke geweld na de omstreden verkiezingen in 2007-8 vielen zeker 1.200 doden. Eenderde van hen werd geveld door politiekogels. Na het verkiezingsgeweld kreeg Kenia een nieuwe grondwet en werden overheidsinstellingen hervormd. Hervorming van het politieapparaat bleef echter uit. De advocaten willen met hun staking die hervorming afdwingen.