Onverwachte obstakels voor Tesla

Autofabrikant Tesla kampt met ernstige tegenslagen: een eerste dodelijk ongeval, tegenvallende cijfers en een omstreden overname.

In april had zijn auto nog zijn leven gered, toen een vrachtwagen opeens van rijbaan veranderde en de boordcomputer van de Tesla razendsnel reageerde en uitweek. Maar een maand later kwam de 40-jarige Joshua Brown uit Ohio om het leven bij een ongeval, in zijn geliefde Tesla. De autopilot-functie zag de vrachtwagen met aanhanger over het hoofd die opeens een snelweg in Florida blokkeerde. Op Amerikaanse vierbaanswegen kan op onverwachte plekken verkeer oversteken.

In plaats van een noodstop te maken, schoot de Tesla met 100 kilometer per uur onder de aanhanger en kwam uiteindelijk tot stilstand in een tuin. Het dak van de Model S was verdwenen – opgerold als een sardineblikje, aldus ooggetuigen.

Tesla kwam pas vorige week naar buiten met details over het ongeval, toen bleek dat de Amerikaanse overheid een vervolgonderzoek instelt.

Naast het ongeval heeft Tesla meer tegenvallers te verwerken. Beleggers waren teleurgesteld over de verkoopcijfers die zondag bekend werden gemaakt. Tesla verkocht in het afgelopen half jaar minder dan 30.000 voertuigen en dreigt zijn doelstelling niet te halen: 80.000 tot 100.000 exemplaren over 2016. Daarnaast verbruikt Tesla meer geld dan gepland (2,1 miljard dollar in het afgelopen jaar). Daardoor komt de beoogde overname van Solar City, een producent van zonne-energie waarvan Elon Musk grootaandeelhouder is, in gevaar.

Tragisch verlies

Onder een blogpost over het ongeluk, met de titel ‘tragisch verlies’, stelt Tesla dat de autopilot-functie statistisch gezien een succes is: één dodelijk slachtoffer op 130 miljoen gereden kilometers is beter dan eens per 94 miljoen kilometer (VS) of eens per 60 miljoen kilometer (wereldwijd). Dat zijn koele cijfers; het beeld van een opengereten auto blijft waarschijnlijk langer op het netvlies van potentiële kopers hangen.

Het ongeval is voor Tesla een zware tegenslag. In 2013 kreeg de fabrikant van elektrische sportauto’s de beste veiligheidsbeoordeling van alle auto’s die ooit getest zijn. Nu roept dit eerste dodelijke ongeval in een Tesla de vraag op of het bedrijf van topman Elon Musk niet te veel haast maakt met de introductie van nieuwe technologie.

De autopilot-functie in de Tesla is, anders dan de naam suggereert, geen automatische piloot. Het is een rij-assistent die helpt afstand te houden ten opzichte van het overige verkeer en de auto binnen de lijntjes van de rijbaan houdt.

Dat maakt de Tesla nog geen zelfstandig rijdende auto – je kunt geen adres intikken en achterover leunen tot je op je bestemming bent. In plaats daarvan moet je regelmatig het stuur aanraken. Dat staat in de gebruiksaanwijzing en verschijnt in beeld als je de auto in autopilot-modus zet. Standaard is deze functie niet geactiveerd. Vandaar dat Tesla alle aansprakelijkheid bij de bestuurder legt.

De autopilot is een zelflerend systeem – het rijgedrag tijdens alle geassisteerde ritten wordt door Tesla verwerkt en gecombineerd om een zo intelligent mogelijke boordcomputer te creëren. Naarmate er meer kilometers in autopilot-modus gereden worden, wordt de auto beter in het nemen van bochten en reageren op onverwachte situaties.

Dat is een fundamenteel andere aanpak dan die van traditionele autofabrikanten. Die maken de testkilometers met eigen chauffeurs en brengen vervolgens een definitieve versie uit van de software.

Bij Tesla’s publieke proefversie van de software zijn gewone bestuurders rijdende proefkonijnen – zeker de Tesla-fans die de grenzen van de autopilot-functie aftasten. De fabrikant keurt dit extreme rijgedrag af maar gebruikt wel de gegevens die bij deze ritten verzameld worden. Het slachtoffer, Joshua Brown uit Ohio, was een hartstochtelijk Tesla-fan. Of hij ook de grenzen van de techniek opzocht, staat niet vast.

De Europese versie van de autopilot-software is overigens niet dezelfde als die in de Verenigde Staten. Zo is het niet mogelijk om hier zonder handen aan het stuur van rijbaan te wisselen – de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) liet die functie uitschakelen. Ook is de summon-functie beperkt (een telefoon-app laat daarbij de auto op eigen houtje naar je toekomen). En er is een beperking die Tesla niet afdwingt maar dringend adviseert: schakel de autopilot-functie alleen in op de snelweg, niet op de provinciale weg.