EU of VK? De Ieren willen niet kiezen

Ierland is de snelst groeiende -economie van de EU, maar erg afhankelijk van zijn buurland, dat in 2015 voor 4,4 miljard aan voedsel importeerde.

Na de keuze van de Britten voor een Brexit heeft een bar in Dublin speciaal Big Mistake-bier op tap. Foto Clodah Kilcoyne/Reuters

Zou het na een Brexit ook tot een vertrek van Ierland uit de Europese Unie komen? De gedachte doet An Wals (63) denken aan haar jeugd. De keuze in eten en kleding was heel beperkt. Wie weg wilde, vertrok naar het Verenigd Koninkrijk en kwam elke vakantie terug, ging naar Amerika en kwam één keer per jaar terug, of emigreerde naar Australië en kwam nooit meer terug.

Het lidmaatschap van de EU staat voor Wals voor het einde van het geïsoleerde Ierland, vertelt ze aan haar bureau in boekenwinkel Stokes Books, in de overdekte markt George’s Street Arcade in Dublin. Spanjaarden, Chinezen en Britten slenteren langs de kramen. „Mijn zoon spreekt vier talen en studeert voor zijn vijfde, ik moest op mijn veertiende van school om te werken. Ik besef dat Ierland in de jaren zeventig geen uitzondering was, maar toch: we zijn een eiland. Neergang tekent zich hier extra af.”

Onzekerheid

Ierland leeft in onzekerheid over de gevolgen van de aanstaande Brexit. Vorige week maandag sprak de teruggeroepen Dáil, het Ierse parlement, over de uitslag van het referendum. Premier Enda Kenny deelde vorige week in Brussel de Ierse zorgen met andere EU-leiders. Vorig week vrijdag, meteen na de uitslag van het Britse referendum, stelde de Ierse regering al een noodplan in werking om de economische gevolgen te beperken. Het Economic and Social Research Institute in Dublin waarschuwde dat de Iers-Britse handel met eenvijfde per jaar zou kunnen dalen. De handel tussen Ierland en het Verenigd Koninkrijk is een van de vier prioriteiten in het noodplan, net als het reizen tussen de landen, zeker bij de Noord-Ierse grens.

Niet iedereen is overtuigd door het noodplan. Nog voor het Britse referendum klonken vanuit de landbouw twijfels. Larry Murrin, bestuursvoorzitter van voedingsfabrikant Dawn Farm Foods, waarschuwde in februari bij de Brits-Ierse Kamer van Koophandel dat het lastig is een aanpak te maken voor het „complete onbekende”.

Ierland is volgens de Europese Commissie de snelst groeiende economie van de EU. Dat is mede te danken aan de export van duurzaam geproduceerd eten en drinken, met het Verenigd Koninkrijk als belangrijkste klant. Maar liefst 41 procent van de Ierse voeding- en drankexport – vooral vlees en zuivel – was in 2015 bestemd voor het buurland. 31 procent ging naar andere EU-landen.

De waarde van de voedingsexport naar het Verenigd Koninkrijk was 4,4 miljard euro, zegt de woordvoerder van Bord Bia, de overheidsinstelling die de landbouw en voedingssector vertegenwoordigt. „De directe zorg van de exporteurs is de daling van het pond ten opzichte van de euro”, reageert directeur Aidan Cotter via een woordvoerder.

De toerismesector is om die reden niet gerust over een Brexit. „Onzekerheid is voor geen enkele handel goed”, luidt een verklaring van de Irish Tourist Industry Confederation. In 2015 bezochten meer dan 3,5 miljoen Britten Ierland, wat de economie 995 miljoen euro opleverde. „De daling van het pond en de potentiële zwaktes in de Britse economie betekenen dat het concurrentievermogen van Ierland nog belangrijker is.”

Eddie Fitzsimons (24), bedrijfsleider van The Stag’s Head, een pub in hartje Dublin, ziet het zonniger in. Hij knikt naar de straat. Winkelend publiek, kleurrijke bezoekers van de Dublin LGBTQ Pride en voetbalfans wurmen zich langs elkaar. „Toeristen weten Dublin te vinden. Ik denk niet dat dit verandert als straks de tickets vanuit het Verenigd Koninkrijk wat duurder zijn.”

Fitzsimons vraagt zich wel af of Dublin nu meer in trek zal zijn als vestigingsplaats van Amerikaanse bedrijven en banken, zoals Britse media meldden. „Dat is alsof we nu onderdoen voor Londen. Google heeft zijn Europese hoofdkantoor al in Dublin. Bedrijven kunnen nu juist ook voor bijvoorbeeld Duitsland kiezen.”

Een exit van Ierland uit de Europese Unie, om beter aan te sluiten bij het Verenigd Koninkrijk, is voor de middenstand in Dublin geen optie. Ierland kan na de invoering van de euro niet meer terug, vindt de manager van een filiaal van Carrolls, dat Ierse souvenirs verkoopt. Zij zegt instructies te hebben niets te zeggen over de Brexit.

Boekenverkoper Wals ziet in de nu zachte grens met Noord-Ierland het grootste probleem, meer nog dan in de economische risico’s. Premier Enda Kenny waarschuwde al dat een Brexit kan leiden tot een harde scheidslijn, met douane en paspoortcontroles.

De roep van het nationalistische Sinn Féin om één Ierland klinkt weer vanuit beide landen. Sommige Britten wachten dat niet af. Het Ierse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde na het Brexit-referendum een toename van het aantal paspoortaanvragen uit het Verenigd Koninkrijk. Wals: „Of het nu met of zonder het noorden is, het Verenigd Koninkrijk is vanaf nu in ieder geval een fysieke barrière naar de EU.”