‘Noorwegen is de helft minder kwijt dan wij aan ouderenzorg’

Dat zei PvdA-Kamerlid Otwin van Dijk in NRC.

De aanleiding

Dat het kabinet een half miljard euro minder gaat bezuinigen op de langdurige zorg vindt Tweede Kamerlid Otwin van Dijk van de PvdA een uitstekend idee, maar het is niet zaligmakend. In een reactie op de geschrapte bezuiniging wees hij er tegen NRC op dat Noorwegen in vergelijking met Nederland „ongeveer de helft minder geld uitgeeft aan zorg voor ouderen”.

Waar is het op gebaseerd?

Otwin van Dijk, die overigens deze dinsdag afzwaait als Kamerlid om burgemeester van Oude IJsselstreek te worden, baseert zich desgevraagd op cijfers van de OESO, de denktank van welvarende landen. Hij verwijst naar statistieken uit de OECD Health Data 2012 met cijfers over 2010. Daarin is te zien dat Nederland 3,7 procent van het bruto binnenlands product aan langdurige zorg kwijt is en Noorwegen 2,3 procent.

Klopt het?

Bij het verifiëren van Van Dijks uitspraak willen we aansluiten bij de manier waarop internationaal vergeleken wordt. Dus niet absolute bedragen tegen elkaar afzetten, maar de uitgaven als percentage van het nationaal inkomen. Onder ouderenzorg verstaan wij de kosten van verpleging en verzorging, en niet de medische zorg in ziekenhuizen.

De cijfers waarop Van Dijk zich baseert, zijn enigszins verouderd. Beter is het om naar de laatste Health at a Glance uit 2015 van de OESO te kijken en naar haar openbaar toegankelijke databank. Daaruit blijkt dat Nederland 4,3 procent van het bruto binnenlands product kwijt is aan langdurige zorg en Noorwegen 2,4 procent – bijna de helft minder.

Maar langdurige zorg is niet hetzelfde als ouderenzorg, waarschuwt hoogleraar gezondheidseconomie Erik Schut van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarin zitten ook de kosten van geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg, dagbesteding en thuiszorg.

Uit cijfers van het ministerie van VWS blijkt dat dit jaar van de bijna 20 miljard euro aan langdurige zorg ruwweg eenderde naar gehandicapten gaat.

Van Dijk bedoelde echter niet alleen ouderenzorg, legt hij in tweede instantie uit. Zijn uitspraken waren een reactie op de half miljard euro minder bezuinigingen op langdurige zorg inclusief de hulp aan gehandicapten. Daarom verwees hij ook naar statistieken hierover. En in de volksmond noemen we dat vaak ‘ouderenzorg’, licht hij toe.

Hoe kan het dat Noorwegen zoveel minder uitgeeft? Dat de verschillen met Nederland zo groot zijn, heeft onder meer te maken met de Hollandse bejaardenhuistraditie waarbij fitte 65-plussers naar een publiek gefinancierd wooncomplex met biljarttafels verhuisden. De vele verzorgingstehuizen verklaren mede de hoge uitgaven in Nederland. Overigens is deze traditie op zijn retour. Ouderen willen zelf langer thuis blijven wonen, en het kabinet wil dat ook.

Daarnaast zijn volgens Schut de voorzieningen in Noorwegen en bijvoorbeeld ook Denemarken schraler en minder genereus. Nederland heeft meer overeenkomsten met Zweden.

Conclusie

Noorwegen geeft ongeveer de helft minder uit aan ouderenzorg dan Nederland, zei scheidend Kamerlid Otwin van Dijk (PvdA). Hij baseerde zich daarbij op statistieken van de OESO. Nederland zit inderdaad op bijna het dubbele van de kosten met langdurige zorg (4,3 procent versus 2,4 procent van het nationaal inkomen). Van Dijk sprak over ouderenzorg, maar bedoelde het breder, inclusief de gehandicapten. Dat is verdedigbaar, want hij reageerde op minder harde saneringen in de langdurige zorg waar de gehandicaptenzorg toe behoort. We beschouwen de uitspraak daarom als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt