Nieuw op Russische tv: dictator zoekt assistent

Ramzan Kadyrov is zijn eigen realityshow gestart. Het doel van Het Team: een rechterhand vinden voor de Tsjetsjeense dictator.

Ramzan Kadyrov, leider van Tsjetsjenië. Foto Sputnik/AFP

„You’re fired”, zei Donald Trump altijd. Het was het hoogtepunt van de Amerikaanse realityshow The Apprentice (de leerling), waarbij jonge mannen en vrouwen een gooi deden naar een positie in het zakenimperium van de Amerikaanse miljardair en presidentskandidaat.

Wat de punch line van Ramzan Kadyrov wordt, is nog even afwachten. Binnenkort start de Russische televisie met een eigen versie van The Apprentice – in de Russische deelrepubliek Tsjetsjenië.

Elke Russische burger kan zich inschrijven voor een afvalrace, waarin het ‘hoofd’ van de ‘Tsjetsjeense Islamitische Republiek’ op zoek gaat naar een geschikte rechterhand. „Slechts één van hen”, zo zei presentator Boris Kortsjevnikov tijdens de uitzending waarbij de show werd aangekondigd, „zal met Kadyrov gaan bouwen aan de toekomst van Tsjetsjenië”.

Maar wie ambieert die baan? Sinds hij aan de macht is (de facto sinds de dood van zijn vader in 2004) heeft Ramzan Kadyrov Tsjetsjenië met veel geweld onder controle gebracht. Geen middel werd geschuwd. Volgens mensenrechten-organisaties is de Russische deelrepubliek het toneel van verdwijningen, marteling en moord. Kadyrov wordt ook in verband gebracht met liquidaties, ook in Moskou. De verdachten van de moord op oppositieleider Boris Nemtsov komen uit zijn directe omgeving.

Succesvol politiek leider

De Russische regering presenteert graag een ander beeld: dat van een succesvol politiek leider, die onder patronage van Poetin een modelrepubliek heeft gebouwd op de puinhopen van de Tweede Tsjetsjeense oorlog (1999-2000). Dat Kadyrov een deel van de Russische miljardensubsidies in eigen zak steekt, wordt met de mantel der liefde bedekt. „Dit is Grozny”, zei presentator Kortsjevnikov afgelopen donderdag bij de aftrap van het programma. „Symbool van wat Rusland eigenlijk kan bereiken, als het écht wil.”

Uit de aankondiging van het programmade aankondiging van het programma, die afgelopen donderdag werd uitgezonden, blijkt dat de formule van Het Team in grote lijnen overeenkomt met The Apprentice. Kandidaten zullen – al dan niet in teamverband – opdrachten moeten uitvoeren.

Een flink deel daarvan zal fysiek zijn: presentator Kortsjevnikov pakte alvast zelf een stormbaan. Maar de deelnemers krijgen ook een kans om kennis te maken met de Tsjetsjeense cultuur. Kandidaten krijgen bijvoorbeeld opdracht om een groots Tsjetsjeens huwelijk te organiseren, met honderden gasten. Enigszins wrang is dat wel: vorig jaar leidde een gedwongen islamitisch huwelijk van een 17-jarig meisje met een van Kadyrovs politiechefs – al getrouwd met een andere vrouw – tot een schandaal in Rusland.

Unieke televisie

Veel kritische noten zijn er tijdens de uitzending van Het Team daarom niet te verwachten. Maar dat de Russische realityshow unieke tv op gaat leveren, staat bij voorbaat vast.

De Tsjetsjeense bergen zijn adembenemend en de bevolking is kleurrijk – ‘woest’ zeggen ze in Rusland. Kadyrov is een charismatische dictator, een gedrongen worstelaar in vreemde kostuums, met een steeds langer wordende rossige baard. Presentator Kortsjevnikov is de wat onhandige schoonzoon aan zijn zijde. Als hij van vermoeidheid struikelt over zijn eigen benen, vangt Kadyrov hem op. „Staan!”

Op 18 september aanstaande kiezen de Russen het parlement. Op die dag gaat ook Ramzan Kadyrov op voor zijn eerste verkiezingscampagne. Nadat zijn eerste termijn als president afliep in 2011, werd Kadyrov benoemd tot ‘hoofd’ van Tsjetsjenië. Nu heeft het Kremlin besloten dat hij moet worden gekozen door het volk. De afgelopen week heeft zich zowaar een ‘tegenkandidaat’ gemeld. Op één van de weinige foto’s loopt deze Idris Oesmanov mee in de massale demonstratie die Kadyrov organiseerde tegen de Mohammed-spotprent van Charlie Hebdo. ‘Wij zijn voor Kadyrov’ staat er op het spandoek achter hem.

Nuttig in verkiezingstijd

De ‘verkiezing’ van het hoofd van de republiek is dus een formaliteit en Het Team neemt daar, vrij schaamteloos, een voorschot op – als Kadyrov geen president wordt, is er ook geen prijs te vergeven. Tegelijkertijd belooft de show een feel good-programma te worden voor de Russische kijker – nuttig in de aanloop van de verkiezingen voor de Doema.

In de pilot was er een hilarisch moment, toen Kadyrov uitlegde waarom Tsjetsjenen in de lucht schieten tijdens een huwelijksfeest. Vroeger waren er geen telefoons, zei Kaduyrov. Het schieten was bedoeld om aan te kondigen dat de bruid eraan kwam.

„Ook in Moskou wordt er weleens geschoten”, laat Kortsjevnikov zich ontvallen.

Kadyrov maakt een afwerend gebaar: „Tsjetsjenen schieten niet zomaar.”