‘Overheidsbeleid voor haven Rotterdam en Schiphol achterhaald’

Het overheidsbeleid rond Schiphol en de Rotterdamse haven moet op de schop, stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur.

De overheid moet het stimuleren van Schiphol en de haven van Rotterdam – de twee mainports – loslaten. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een advies dat vrijdag is gepresenteerd.

De Raad onderzocht het mainportbeleid op verzoek van het kabinet. Het mainportbeleid geldt sinds eind jaren tachtig als een van de belangrijkste overheidsinitiatieven om de economie en het vestigingsklimaat voor bedrijven in Nederland te versterken.

In een advies dat moet dienen als een leidraad voor toekomstige kabinetten, stelt de Raad nu dat de overheid een veel bredere visie moet ontwikkelen en de focus op beide havens moet loslaten. Wat betreft het vestigingsklimaat zou de overheid veel sterker moeten inzetten op de digitale infrastructuur.

In tegenstelling tot wat breed wordt aangenomen in het bedrijfsleven en politiek „vormen de Rotterdamse haven en Schiphol niet de motor van de Nederlandse economie”. De bijna 30 miljard euro die zij bijdragen aan de economie is niet bovengemiddeld. Mede door mondiale economische ontwikkelingen is de rek uit de groei van de havens. De overheid moet daarom ophouden om apart mainportbeleid voor de zee- en luchthaven te maken. „Een tegengeluid” in de heersende opinie, noemt de Raad dat.

De Raad adviseert om een nieuwe strategie voor het vestigingsklimaat van de toekomst op te stellen waarbij de digitale wereld een prominente plek krijgt. „De Raad adviseert de digitale infrastructuur samen met ICT-diensten een prominentere plek te geven bij het doordenken van de toekomstige inrichting van economie en samenleving.”

Het adviesorgaan stelt bovendien dat de overheid veel meer zou moeten stimuleren dat er geld in onderzoek en innovatie wordt gestoken. De ambities op dat vlak zijn al gereduceerd, maar zelfs die worden niet waargemaakt, constateert de Raad.

Ook op het vlak van digitale infrastructuur kan de overheid bijdragen. Veel van die infrastructuur is weliswaar in handen van commerciële partijen, maar net zoals de overheid bijvoorbeeld investeert in het NS-station van Schiphol, zijn er op dat vlak ook veel publieke investeringen mogelijk. Daarnaast moet het Rijk zich hard inzetten voor cyberveiligheid en netneutraliteit.

De Tweede Kamer nam vorig jaar een motie aan waarin het oproept om de digitale infrastructuur (zoals internetknooppunt Amsterdam Internet Exchange) óók tot mainport uit te roepen. Daar ziet de Raad, die juist af wil van het mainportdiscours, niets in.

Wat betreft Schiphol en de Rotterdamse haven benadrukt de Raad dat verdere groei veel druk op het milieu legt. De Raad geeft daarom ook enkele voorzetten voor groei zonder veel negatieve milieueffecten. Zo zou de haven een grotere rol kunnen gaan spelen in de offshore windenergiemarkt en in de productie van algen en zeewier. Bij Schiphol zou een museum van Europese geschiedenis gebouwd kunnen worden dat elke bezoeker van Europa gezien moet hebben.