Argwaan over ‘Saoedisch’ lesinstituut

Wijkbewoners in R’dam wantrouwen komst streng islamitische school. Met Saoedisch geld?

Isaak Abdulhague vindt een islamitisch lesinstituut tegenover zijn huis prima. „Ik ben moslim, mijn buurman is moslim, er wonen hier veel moslims. En iedere moslim kan altijd nog een hoop bijleren.” Hij is aan het klussen met Richard van Zeele die verderop woont in de Rotterdamse wijk Feijenoord. Van Zeele is iets gereserveerder. „Als ik een katholieke kerk in Marokko wil beginnen, dan heb ik een probleem”, zegt hij. „Maar in Nederland mag je een islamitisch instituut beginnen. Je houdt het toch niet tegen. Als ik er maar geen last van heb.”

Vrijdag meldde NRC dat een omstreden salafistische organisatie in Rotterdam-Zuid een voormalig roc-gebouw kocht en daar een ‘islamitisch lesinstituut’ wil vestigen. Het is nog onduidelijk wat voor lessen er precies zullen worden gegeven, mogelijk zal er ook worden samengewerkt met andere salafistische organisaties. De koop is getekend door de Egyptische Nederlander Nasr el Damanhoury, voorzitter van salafistische stichting Al Waqf in Eindhoven. Deze organisatie bestaat uit politieke salafisten: die zijn tegen terroristische groepen zoals IS, maar hangen wel anti-democratische en onverdraagzame opvattingen aan.

Overigens is Van Zeele een van de weinige bewoners die al eerder had gehoord dat het gebouw was gekocht door moslims. „Ik zag mannen met baarden en gewaden hier al een paar keer rondlopen, en ik ben een praatje gaan maken. Ze vertelden me dat ze interesse hadden in het pand en dat ze er een school wilden beginnen.”

Twee Turkse Nederlandse jongens die een frietje eten bij de snackbar vinden een islamitisch lescentrum een goed plan. Zij moesten van hun ouders naar de moskee, maar jonge kinderen van nu mogen vaak zelf kiezen. „Als ze niet gaan, krijgen ze geen goede religieuze basis” zegt de jongste van 16. Hij hoopt dat er islamitische lessen voor kinderen worden gegeven. „Arabisch leren en Koran lezen. Als je dat later moet leren, wordt het steeds lastiger.”

Buurt niet geïnformeerd

Anneke en Cornelis van der Starre vinden het best vreemd dat de buurt niet naar de mening is gevraagd. „Een buurtonderzoekje is er niet geweest”, zegt Cornelis. Anneke denkt dat de net opgeleverde koophuizen naar het nieuwe islamitisch centrum minder waard zullen worden. „Die kopers zullen wel balen.” Als het normale moslims zijn dan kunnen ze best met de school leven. „Die mensen moeten ook naar school”, zegt Cornelis. „Bovendien, het wás altijd al een school.” Maar als het hele strenge moslims zijn, vinden ze het een stuk minder prettig. Anneke: „Dat trekt weer allemaal mensen aan, en dat wil je liever niet naast je huis.”

Missie van Saoedi-Arabië

Nasr el Damanhoury, voorzitter van Al-Waqf, wilde de koop van het schoolpand niet toelichten. Al-Waqf is een van de oudste salafistische centra in Nederland. De stichting komt voort uit de missie van Saoedi-Arabië om de islam te verspreiden . Het land gaf de afgelopen decennia miljoenen uit aan de export van het wahabisme, zoals de Saoedische school binnen het salafisme heet. Dit is een fundamentalistische versie van de islam die volgens experts elementen in zich heeft die voeding kunnen geven aan radicalisering.

De Saoedi’s en omliggende Golfstaten zamelen op grote schaal zakaat (aalmoezen) in om in het buitenland moskeeën en islamitische organisaties te sponsoren en boeken te vertalen. Inlichtingendienst AIVD stelde eerder vast dat Al-Waqf een van de organisaties is die geld ontvangt uit Saoedi-Arabië. Daar is ook het hoofdkantoor van Al-Waqf.

Van het geld worden scholen, gebouwen en andere islamitische organisaties opgericht. Vaak worden hierbij constructies gebruikt vergelijkbaar met de koop van het Rotterdamse pand: via buitenlandse fondsen die op naam staan van personen die zelf niet achter de koop hoeven te zitten. Zo is het voor autoriteiten lastig te achterhalen waar het geld vandaan komt. Waarom voor dergelijke constructies wordt gekozen, is niet duidelijk; buitenlandse financiering van moskeeën is legaal in Nederland, zolang er geen relatie is met terroristische netwerken. Mogelijk zijn geldschieters bang voor reputatieschade. Al-Waqf is, soms als gevolg van haar Saoedische connecties, herhaaldelijk in opspraak geraakt. Zo dook een Saoedisch bestuurslid van de stichting in 2002 op in een namenlijst van zakenlieden die het terroristische netwerk al-Qaeda financieel zouden steunen. Een maand geleden schreef The New York Times dat een nevenvestiging van Al-Waqf in Kosovo betrokken zou zijn bij de rekrutering van jongeren voor de jihad in Syrië. Deze Waqf-afdeling is gesloten.

Hoeveel buitenlandse geldschieters te zeggen hebben over wat er gebeurt in de centra die zij financieren, is niet bekend. Wel staat vast dat er vaak predikers uit deze ‘donor-landen’ naar Europa reizen om lezingen te verzorgen. Dit zorgt in Nederland steeds vaker voor maatschappelijke onrust, omdat de predikers in het Midden-Oosten allerlei uitspraken hebben gedaan die zich moeilijk verhouden met de context in Nederland. Van een imam die iets haatdragends zegt over Israël, of de regels van de sharia uitdraagt, wordt in Saoedi-Arabië niet gek opgekeken. Maar in Nederland heet zo’n imam ‘anti-westers’, ‘anti-vrouwen’, ‘anti-semitisch’, ‘anti-homo’, ‘anti-integratief’. In 2015 werden zeven geestelijken die Al-Waqf naar Nederland wilde halen, hierom geweigerd. Het salafisme dat Al-Waqf uitdraagt keurt geweld af en de stichting neemt afstand van terroristische aanslagen.

Jihadistische propaganda

Maar er komen wel predikers langs die tegen het jihadisme aanschurken. Onder de zeven geweigerde predikers bevond zich een geestelijke die betrokken zou zijn bij de gewapende strijd in Syrië. Ook was een aantal jaar geleden de Saoedische geestelijke Mohammed Al-Arifi te gast in Eindhoven. Hij roept op YouTube onomwonden op tot de strijd in Syrië en zou voor uitreizigers een bron van inspiratie zijn geweest. Opvallend genoeg hield diezelfde Al-Arifi in 2013 een lezing in een moskee in het Duitse Heidelberg. Naast deze moskee is het fonds gevestigd dat de Rotterdamse school kocht. Volgens de gemeente Heidelberg staat de moskee onder toezicht van de Duitse geheime dienst, omdat er in het verleden omstreden imams hebben gepredikt.

De Tweede Kamer reageerde verbijsterd en wil dat het kabinet voorkomt dat de salafisten een lesinstituut in Rotterdam vestigen. Minister Asscher en premier Rutte wezen erop dat nog niet bekend is wat de salafisten precies van plan zijn met het schoolpand en dat zij aan veel regels moeten voldoen wanneer zij een officiële onderwijsinstelling zouden beginnen. Voor informele, religieuze scholen zijn echter geen regels.