‘Overlevingskans migrant is zeer gering’

Dat schreef columnist Theodor Holman in de Amsterdamse krant Het Parool.

De aanleiding

Columnist Theodor Holman van Het Parool schreef vorige week over vluchtelingen. Hij deed verslag van een kroeggesprek waarin een vrouw hem vroeg wat hij zou doen als hij zelf vluchteling zou zijn.

Holman beantwoordt die vraag als volgt: „Voordat ik zou vluchten, zou ik eerst een wapen hebben gegrepen en hebben geprobeerd de mensen voor wie ik bang was, te bestrijden. Als dat was mislukt, zou ik misschien vluchten. (…) En als ik vrouw en kinderen heb meegenomen, zou ik nooit in zo’n overvolle rubberboot de zee op gaan, omdat ik weet dat de overlevingskansen voor mijn vrouw en kinderen, die vermoedelijk nog niet kunnen zwemmen, dan zeer gering zijn.”

Holman stelt dus dat migranten die vanuit Libië of Turkije in een boot richting Europa stappen een zeer groot risico nemen. Is dat waar? Zijn bootmigranten zo roekeloos of wanhopig dat ze een bijna zekere dood verkiezen boven blijven waar ze zijn? Om die vraag te beantwoorden, onderzoeken we of de overlevingskansen van bootmigranten richting Europa inderdaad „zeer gering” zijn.

Waar is het op gebaseerd?

Per mail laat Holman weten zich te baseren op de website Missing Migrants Project van de IOM, de Internationale Organisatie voor Migratie. Daar worden de dodelijke slachtoffers op de Middellandse Zee gerapporteerd. Maar er staat niet dat de overlevingskansen van bootmigranten „zeer gering” zijn. Daarop laat Holman weten dat dat een interpretatie van hemzelf is. Hij stelt dat de boten die migranten gebruiken onveilig zijn. „De bedoeling is dat je gered wordt, anders sterf je.”

En, klopt het?

Vorig jaar voltrok zich het ene na het andere drama op de Middellandse Zee. Vooral bij bootrampen met migranten die vertrokken vanuit Libië verdronken vaak honderden mensen tegelijk. Ook op de route van Turkije naar Griekenland vielen bijna dagelijks slachtoffers. In totaal verdronken in 2015 volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR 3.771 migranten op de Middellandse Zee.

In de eerste vijf maanden van dit jaar ligt het aantal slachtoffers nog hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. De EU sloot een akkoord met Turkije, waardoor de stroom Syrische vluchtelingen naar Griekenland deels is opgedroogd. Op die route vallen nu aanzienlijk minder slachtoffers dan voorheen. Maar vooral vanuit Libië vertrekken nog altijd veel migranten naar Europa. En daarbij gebeuren nog altijd veel ongelukken. Eind mei waren er volgens de UNHCR dit jaar 2.510 doden te betreuren, tegenover 1.855 in de eerste vijf maanden van 2015.

Als we kijken naar de cijfers van mensen die erin slagen om Europa per boot te bereiken, wordt duidelijk waarom migranten uit het Midden-Oosten en Afrika de gok blijven wagen. De UNHCR telde vorig jaar 1.015.078 gearriveerde migranten over zee. Aangezien het dodental op 3.771 mensen lag, was de kans om onderweg te verdrinken 0,37 procent. De kans om de tocht te overleven was vorig jaar dus 99,63 procent. As we uitgaan van de van de UNHCR-cijfers tot midden vorige week, ligt het overlevingspercentage dit jaar tot nu toe op 98,69 procent.

Conclusie

Theodor Holman stelde in zijn column dat hij nooit met vrouw en kinderen in een vluchtelingenboot naar Europa zou stappen omdat de overlevingskans „zeer gering” is. De overlevingskans van bootmigranten richting Europa lag vorig jaar echter op 99,63 procent en dit jaar tot midden vorige week op 98,69 procent. De bewering dat de overlevingskans van bootvluchtelingen „zeer gering” is, beoordelen we daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt