Nieuwe meevaller van twee miljard voor kabinet in 2017

Het kabinet wil van het ooit fiscaal vriendelijke pensioen voor ondernemers af. De twee miljard die dit oplevert gaat naar lastenverlichting.

Goed nieuws voor staatssecretaris Wiebes: het kabinet kan komend jaar een nieuwe forse meevaller tegemoet zien. Foto ANP / Lex van Lieshout

Door een herziening van de pensioenregeling voor ondernemers heeft staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) 2 miljard euro weten vrij te spelen op de begroting voor komend jaar. Deze vrijdag neemt de ministerraad hierover een besluit. Dat bevestigen bronnen rond het kabinet.

Het kabinet is er nog niet uit hoe deze eenmalige meevaller te besteden, maar binnen de coalitie gaan stemmen op om er de koopkracht voor ouderen mee te compenseren. Volgens de laatste raming van het CPB zou de koopkracht voor gepensioneerden met 1,3 procent achteruitgaan. De PvdA wil dat dit net als vorig jaar met Prinsjesdag wordt gerepareerd. Deze optie wordt aanzienlijk gemakkelijker nu het kabinet een belastingmeevaller van 2 miljard in 2017 tegemoet kan zien. Dat komt door een oplossing voor een taai fiscaal probleem met het zogeheten ‘pensioen in eigen beheer’ voor ondernemers die in hun eigen bv een pensioenpotje opbouwen.

Deze fiscaal vriendelijke regeling voor ondernemerspensioen, dat sinds de jaren zeventig bestaat, is in de loop de jaren een probleem geworden voor zowel de schatkist als veel zelfstandig ondernemers. De jaarlijkse groeiende pensioenpot is fiscaal aftrekbaar voor vennootschapsbelasting, waardoor meer winst over blijft. Ondernemers betalen er pas (inkomsten)belasting over als ze op termijn daadwerkelijk pensioen aan zichzelf uitkeren. Omdat het tarief voor de vennootschapsbelasting enorm is verlaagd – ooit 48 procent, nu 20 en 25 procent – en ook de marktrente nu veel lager staat is die aftrekpost minder aantrekkelijk.

Daarnaast staat de pensioenverplichting als schuld op de balans van de vennootschap en wordt dus tot vreemd vermogen gerekend. Dat verzwakt de solvabiliteit van het bedrijf en daarmee de mogelijkheid tot het aangaan van (bank)leningen. Indien de pensioenverplichtingen tot een negatief eigen vermogen leiden, mag een aandeelhouder bovendien geen dividend uitkeren en is verkoop van het bedrijf vrijwel onmogelijk, of levert niks op.

Helft ondernemers kampt met ‘pensioenklem’

Volgens belastingadvieskantoor PwC bedraagt de gezamenlijke pensioenpot van ruim 150.000 ondernemers zo’n 45 miljard euro. Ongeveer de helft daarvan kampt met het probleem van deze ‘pensioenklem’ – tegenover de pensioenverplichtingen staan onvoldoende vermogen.

Om dat probleem op te lossen wil staatssecretaris Wiebes het ‘pensioen eigen beheer’ nu gefaseerd afschaffen. Vanaf 1 januari krijgen ondernemers drie jaar de tijd om de fiscale claim tegen een korting op hun pensioenpot af te kopen. Ze betalen feitelijk 36,4 procent over hun vrijgevallen pensioenvermogen, in plaats van het gebruikelijke inkomstenbelastingtarief van 52 procent. Voor ondernemers die hun pensioen niet willen afkopen – het is een vrijwillige regeling – biedt Wiebes een fiscaal aantrekkelijk spaarsysteem.

Volgens een inschatting van ambtenaren van de Belastingdienst zal met de afkoopregeling volgend jaar een bedrag van 3 miljard euro binnenkomen. In verband met Europese begrotingsregels moet Financiën ongeveer een derde daarvan inzetten om het begrotingstekort terug te dringen. Twee miljard euro mag wel gebruikt worden voor lastenverlichting. Dat is goed nieuws voor de laatste begroting van dit kabinet voor de verkiezingen van maart volgend jaar.