Minimalistisch Portugal met nieuwe ster aan firmament

Cristiano Ronaldo is niet meer de oude, de statistieken wijzen het uit. Geen nood, Portugal heeft nu Renato Sanches.

Renato Sanches: gebiologeerd door de bal. Achttien jaar, dreads en voor de duvel niet bang. Foto Francisco Leong/AFP

Drama leek onvermijdelijk toen Cristiano Ronaldo als eerste naar voren liep, een kusje op de bal gaf en zijn passen voor de aanloop achteruitlopend uittelde. Zoals Lionel Messi de eerste nam voor Argentinië in de finale van de Copa América deze week en miste, daarmee de finale verloor van Chili en vervolgens zijn interlandcarrière per direct voor gezien hield. Kon het hier tot besluit van de eerste EK-kwartfinale in Stade Vélodrome in Marseille, met Ronaldo als penaltynemer met een verre van vlekkeloze reputatie vanaf de stip, anders dan fout gaan?

Raak. Daarna, als tweede voor Portugal: Renato Sanches. Achttien jaar, dreads en voor de duvel niet bang. Dankzij zijn goal, na een half uur als gelijkmaker nadat Robert Lewandowski Polen al na, 1,40 minuut op voorsprong had gezet, was het uiteindelijk gekomen tot dit zenuwslopendste der rituelen in de voetbalsport: de geforceerde beslissing vanaf elf meter. Het zou de voetbalgoden behaagd hebben als juist Sanches nu zou missen, als een jonge Clarence Seedorf die te veel verantwoordelijkheid op zijn schouders nam.

Raak. Natuurlijk raak. Portugal schoot gewoon raak, vijf keer, en het was wachten op de Poolse misser. Die kwam van de oud-captain Jakub Blaszczykowski, op de vuisten van de Portugese doelman Rui Patrício. Ricardo Quaresma, matchwinner diep in de verlenging in de achtste finale tegen Kroatië, velde het vonnis over de Poolse ploeg die in de wedstrijd al langer niet meer echt een rol van betekenis speelde.

Verdiend? Vast. Maar het Portugese elftal zal vooral in de herinnering voortleven dankzij het minimalisme waarmee de gang naar de laatste vier tot stand kwam. Nog niet één keer de winnaar na negentig minuten, ongeëvenaard in toernooiverband. En weer de halve finale, voor de vijfde keer in zeven EK-deelnames. Woensdag wacht de winnaar van Wales-België.

Waar wellicht gevreesd werd voor voorzichtige besnuffeling van elkaars verdedigende stellingen, twee ploegen immers die zich in sobere stijl naar de laatste acht opwerkten, ontwikkelde zich door het vroege Pools doelpunt een wedstrijd vol intentie, vol geblokte schoten en dappere pogingen, kleine en grotere momenten.

Cristiano Ronaldo en de zijnen moesten donderdagavond tegen Polen al vroeg in de achtervolging, in wat voor hem toch het laatste eindtoernooi zal zijn dat nog valt in de krap tien jaar van fysieke wasdom die een voetballer doorgaans is gegeven. Atletisch volmaakt als voetballer met een stel benen en torso waaraan jarenlang is gebeeldhouwd, maar de tand des tijds zal na dit EK toch ook op hem vat krijgen. Hij is eigenlijk al niet meer de oude – of liever gezegd niet meer de jonge Ronaldo – in de zin dat hij amper nog een man passeert, maar vooral voor het doel opduikt als afmaker. Genadeloze afmaker, dat wel.

Data liegen niet: zowel het aantal schoten van buiten de zestienmeter als het aantal geslaagde dribbels is in de loop van zes seizoenen bij Real Madrid gehalveerd. Een meer effectieve, klinische aanpak die wellicht ingegeven is door afgenomen explosiviteit en/of bittere noodzaak in het wedijveren met veelvraat Lionel Messi. Wie zal het zeggen. Goals blijft Ronaldo altijd maken, zij het van dichterbij. Toch was de grootste kans, vlak voor tijd en van vlakbij, niet aan hem besteed. Hij maaide langs de bal die hij in zijn rug toegespeeld kreeg van João Moutinho.

Uit de schaduw

Hij, de aanvoerder, de ster, de vedette. Maar uit de schaduw van Ronaldo trad donderdagavond in Stade Vélodrome een dynamische knaap van achttien jaar die afgelopen maand voor bijna 35 miljoen euro van Benfica werd overgenomen door Bayern München: Renato Sanches. Al tegen Kroatië leverde hij een invalbeurt af die de ergerlijke achtste finale die daar aan de wereld voorgeschoteld werd wat aanzien gaf, wat om over na te kaarten, bijvoorbeeld toen hij ging staan op het been van Luka Modric, onbestraft. Maar vooral omdat hij toen de impuls naar voren gaf in de patstelling tussen de twee teams die elkaar het voetbal niet gunden.

Toen hij donderdagavond, nu begonnen in de basis, even na half tien de bal voor zijn linkervoet kreeg, vuurde hij en via een Poolse rug, licht getoucheerd, was het raak ook: 1-1. Het ging zo lang op een neer, verrassend open, tot aan de verlenging dan, een toegift waarin vrije geesten alsnog verkrampten door vermoeidheid en risicomijding. Op penalty’s won dus de ploeg met ervaring in dat ambacht, Portugal. Onbemind, altijd bevreesd, altijd competitief.