Fregatvogel zeilt zeven weken

Diergedrag Grote fregatvogels zwerven wekenlang boven de Indische Oceaan zonder ook maar één keer te landen.

Grote fregatvogel. Foto Henri Weimerskirch, CEBC CNRS

De gierzwaluw is niet de enige vogel die weken vliegt zonder te landen. De grote fregatvogel is ook zo’n eindeloze vliegenier. Dat blijkt uit zenderonderzoek dat vrijdag in Science is gepubliceerd.

Grote fregatvogels maken vluchten over de Indische Oceaan die vaak twee of drie weken, tot zelfs zeven weken duren. Jonge fregatvogels blijven zelfs nog langer continu in de lucht, tot maximaal twee maanden.

Het is onderzoek van een groep Europese biologen, met Henri Weimerskirch (CNRS, Frankrijk) als eerste auteur. Ze werkten met verschillende dataloggers, die niet alleen de vliegroute van de vogels registreerden, maar ook hun versnelling in de lucht en hartslag. De gegevens van de meeste loggers werden automatisch uitgelezen in de broedkolonie, als de vogels in de buurt kwamen van een daar geïnstalleerde ontvanger.

Weimerskirch denkt dat de wekenlange vluchten van de grote fregatvogel (waarbij de vogel ook slapend vliegt) uniek zijn onder de zeevogels. „Je kunt het zien aan de poten: die zijn heel klein, net als bij gierzwaluwen.” Albatrossen, die hij ook bestudeert, dobberen de helft van de tijd op het zeeoppervlak. Van fregatvogels was al bekend dat ze nooit op water landen. Ze hebben geen waterafstotend verenkleed. Al vliegend pikken ze vis van het wateroppervak.

De fregatvogels besteden maar een klein deel van hun tijd aan die vermoeiende visserij. Ze wisselen dat werk af met lange, kalme zeereizen. Ze stijgen op met de thermiek, meestal tot 300 à 600 meter hoogte, maar met uitschieters naar wel vier kilometer. Vervolgens glijden ze naar beneden, tot de volgende vistocht.

Weimerskirch publiceerde in 2003 in Nature al over dat gedrag, bij Amerikaanse fregatvogels (Fregata magnificens) die rond Midden-Amerika leven. Die fregatvogels maken echter geen wekenlange vluchten, merkte Weimerskirch. „De twee soorten zijn uiterlijk nauwelijks uit elkaar te houden, maar hun leefwijze is heel anders. Amerikaanse fregatvogels blijven altijd bij de kust.” Op de Galapagos Eilanden, waar beide soorten leven, blijven alleen de grote fregatvogels (Fregata minor) weken van huis.

Boven de Indische Oceaan reizen die vogels met de klok mee met de overheersende winden. In de zomer gaan ze vanaf Madagascar naar het noordoosten en via India weer terug.

In de herfst komen ze soms ook in cycloongebied terecht, zegt Weimerskirch: „Ze ontsnappen eraan door op grote hoogte te blijven en niet meer af te dalen. Zo vluchten ze weg.”