Brexit zet Nederland in het rood

De Nederlandse staat bezit sinds de kredietcrisis veel aandelen in ABN Amro, ASR en SNS. Door de Brexit legt de staat daar geld op toe.

Minister Dijsselbloem van Financiën is een speler van belang op de financïele markten. Hij beheert grote pakketten aandelen in ABN Amro, ASR en SNS. Foto Robin Utrecht

Dit waren zeven dagen waarin we als burger allemaal wat armer zijn geworden. Ga maar na: Brexit, beurspaniek, koersdalingen van ABN Amro en van verzekeraar ASR, twee financiële instellingen die tijdens de kredietcrisis (2008) in staatshanden kwamen.

Hoe groot is het verlies?

Niet iedereen staat er elke dag bij stil, maar minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) is een speler van belang op de financiële markten. Geen enkele andere Nederlandse partij maakt jaarlijks zo veel schulden door staatsobligaties te verkopen aan beleggers als de Nederlandse overheid. Maar Dijsselbloem is ook een belegger. Hij beheert namens ons grote pakketten aandelen in ABN Amro, ASR en SNS.

Een deel van de aandelen in ABN Amro en ASR heeft Financiën inmiddels weer op de beurs verkocht. En ja, helaas heeft de koersval na het Britse referendum over het verlaten van de Europese Unie Nederland geld gekost. De Brexit was ook een kleine beurskrach voor aandelen van banken en verzekeraars.

Dijsselbloem bezit nog 724 miljoen aandelen ABN Amro. De bank is sinds ruim zes maanden aan de beurs genoteerd. Hij verkocht het eerste pakket tegen een koers van 17,75 euro per aandeel. Nu is de koers bijna 3 euro lager. Strop op dit moment: 2 miljard euro. Dus: het duurt nog wel even voordat hij het volgende pakket ABN Amro op de markt zal verkopen.

De koers van de aandelen ASR had wel wat te lijden van de Brexit, maar is inmiddels weer terug op de prijs waarvoor Dijsselbloem het naar de beurs gebracht heeft.

Nog positief nieuws?

Zeker. Als gevolg van de beurspaniek na de Brexit en de angst van beleggers voor een bankencrisis zal de rente de komende tijd ultralaag blijven. Dat betekent dat Dijsselbloem nog wel even staatsobligaties kan blijven verkopen aan beleggers tegen een rente van 0 procent. Dat is goed nieuws voor de belastingbetaler. Anderen die geld willen lenen, zoals bedrijven voor investeringen of burgers voor de aankoop van een eigen huis, profiteren daar natuurlijk ook van.

En SNS?

De overheid is nog steeds eigenaar van SNS Bank. Deze week sloot men op Financiën ook een contract met twee opkopers die de aandelen van de vastgoeddivisie van SNS willen overnemen. Propertize heet die divisie. Vorig jaar heeft Dijsselbloem ook al verzekeraar Vivat (voorheen Reaal Verzekeringen) verkocht aan verzekeraar Anbang uit China.

En? Met winst of verlies?

Dat is maar welke boekhouding je voert. SNS Bank, Propertize en Vivat vormden samen SNS Reaal. Dijsselbloem heeft die groep begin 2013 genationaliseerd toen bleek dat een redding door particuliere investeerders niet zou lukken. Hij betaalde niets voor de aandelen, maar stak wel in totaal 2,7 miljard euro extra kapitaal in de drie bedrijven.

De verkoop van Vivat aan Anbang was een strop: die leverde 1 euro op. Deze week stuurde Dijsselbloem een nieuw overzicht naar de Tweede Kamer met cijfers over de kosten en opbrengsten van de ontmanteling van SNS Reaal.

Hij beoordeelt dat proces op basis van de gevolgen voor de rijksbegroting. Dan sluit de som met een kleine winst van 32 miljoen euro. Dijsselbloem geeft de opbrengst wel het predicaat „hoge onzekerheid” mee. Alles staat of valt met wat SNS Bank waard is. Dat is de onzekerheid. En voorlopig wordt die bank niet verkocht.

Maar...?

Je kunt ook naar de ontmanteling van SNS Reaal kijken met de blik van een opkoper. Dan krijg je een heel andere uitkomst.

Dijsselbloem telt bijvoorbeeld het verlies op de eerste reddingsactie voor SNS in 2009 na de kredietcrisis nog steeds mee. Vanuit de rijksbegroting bezien is dat wellicht een prudente aanpak, maar je kunt ook redeneren: dat verlies uit 2009 had de staat al moeten nemen bij de nationalisatie van SNS Reaal in 2013.

Een opkoper zou dat niet meer meetellen. Die zou alleen kijken naar: hoeveel geld heb ik erin gestoken, wat waren mijn financieringskosten om die investering te doen en wat hou ik er nu aan over?

En dan ziet het er prima uit. Dat komt vooral op het conto van het feit dat Dijsselbloem via een extra heffing het hele bankwezen heeft laten meebetalen aan de nationalisatie in 2013. Opbrengst: 1 miljard euro.

Als je met een opkopersblik naar de cijfers van het ministerie van Financiën kijkt, hebben wij als belastingbetalers 2,7 miljard euro in SNS Reaal gestoken. Daarvan is 1 miljard euro in rekening gebracht bij het bankwezen. Vivat is voor 1 euro verkocht. De financieringslasten waren – ontvangen dividenden meegerekend – 200 miljoen euro. Propertize wordt nu verkocht voor 895 miljoen euro.

Dus: per saldo is ongeveer 1 miljard betaald en de Nederlandse staat bezit nu nog SNS Bank die circa 2,7 miljard euro waard is (met die hoge onzekerheid).

Conclusie: de redding van SNS Reaal sluit met een voorlopig batig saldo van 1,7 miljard euro. Jammer van de strop op ABN Amro. Toch nog een week waarin Nederland per saldo wat armer is geworden.