‘Aangepast levenslang in strijd met Europese verdragen’

Mogelijk gevolg is dat rechters in sommige gevallen blijven weigeren om levenslange gevangenisstraffen op te leggen.

De voormalige Arnhemse koepelgevangenis. Levenslang gestraften kunnen voortaan na 25 jaar bij een adviescollege pleiten voor een reïntegratieplan. Foto Pioschka van de Wouw / ANP

De levenslange gevangenisstraf zal nog steeds niet voldoen aan Europese mensenrechtenverdragen, na de aanpassingen die staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) in juni presenteerde. Dat heeft de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming, adviseur van het kabinet, vrijdag geschreven in een brief aan Dijkhoff. Mogelijk gevolg is dat rechters in sommige gevallen blijven weigeren om levenslange gevangenisstraffen op te leggen.

Nederlandse rechters zijn terughoudender geworden met het opleggen van levenslang omdat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) eist dat gevangenen enig perspectief op vrijlating hebben.

Na 25 jaar pleiten voor reïntegratie

Om te voorkomen dat levenslang nooit meer opgelegd zou worden, kwam Dijkhoff begin juni met tegenzin tegemoet aan de kritiek. Levenslang gestraften kunnen voortaan na 25 jaar bij een adviescollege pleiten voor een reïntegratieplan. Pas als dat wordt toegewezen is op termijn vrijlating mogelijk.

Dat is nog steeds “onvoldoende”, stelt de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Volgens de RSJ eist de hoogste Europese rechter, het EHRM, dat uiterlijk na 25 jaar een nieuwe beoordeling plaatsvindt van de gevangenisstraf. In het plan van Dijkhoff wordt na 25 jaar alleen maar beoordeeld of de gevangene het recht krijgt op activiteiten voor resocialisatie. Volgens de RSJ eist het Europese Hof dat die activiteiten voor resocialisatie er al vanaf het begin van de gevangenisstraf moeten zijn.

Dijkhoff is “bekend is met de kritiekpunten”, zegt zijn woordvoerder. “In het debat met de Tweede Kamer zal de staatssecretaris hierop ingaan.” Het debat is gepland na het zomerreces.