Rusland matigt toon na excuses president Erdogan

Terreur Rusland lijkt Turkije op de knieën te hebben gedwongen met sancties.

Foto AP

Eindelijk kwamen de excuses. Deze week stuurde de Turkse regering een boodschap van president Erdogan naar Moskou, die het Kremlin vrijwel meteen openbaar maakte. „Wij hadden nimmer de wens en de vooropgezette bedoeling om een vliegtuig van de Russische Federatie neer te halen”, schreef Erdogan. „Ik spreek daarvoor mijn excuses uit.”

Het is inmiddels al zeven maanden geleden dat Turkse F-16’s een Russische jachtbommenwerper neerhaalden boven het Turks-Syrische grensgebied. Het incident leidde tot een woedende reactie van Moskou. Rusland eiste excuses en compensatie. Toen die er niet kwamen, legde Rusland verregaande economische sancties op. Turkse tomaten gingen in de ban, de goedkope vakantievluchten vol met Russische toeristen werden geschrapt.

Zeven maanden later lijken de relaties weer te kunnen worden genormaliseerd. In officiële reacties liet het Kremlin nog weten dat er nog altijd niet voldaan is aan de tweede voorwaarde – compensatie.

Laatste plooien glad strijken

Achter de schermen zeiden functionarissen echter te verwachten dat de sancties kunnen worden opgeheven. Vrijdag al is er een eerste mogelijkheid om de laatste plooien glad te strijken, als de ‘Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied’ vergadert in het Russische Sotsji. Volgens CNN Turk is de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Cavusoglu van plan de bijeenkomst bij te wonen.

Zo lijkt Rusland Turkije op de knieën te hebben gedwongen, met een sanctiepakket dat ernstige schade toebracht aan de Turken, maar de Russische economie grotendeels buiten schot liet.

In de afgelopen maanden hebben de Russen op verschillende gebieden strafmaatregelen genomen. De Russische overheid legde een embargo op op Turkse groenten en fruit, en verbood Turkse bedrijven om zaken te doen in Rusland. Alle vakantievluchten naar de Turkse Rivièra werden geschrapt, en het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken raadde zijn burgers af om naar Turkije te reizen, vanwege het gevaar van aanslagen.

De Russische santies beten. Volgens gegevens van de Russische douane viel het handelsvolume tussen Turkije en Rusland in het eerste kwartaal van 23 miljard dollar terug tot 4,8 miljard dollar (4,3 miljard euro), een daling van 18 miljard dollar ten opzichte van de eerste vier maanden van vorig jaar. De export van Rusland naar Turkije daalde met 43 procent en ook de import nam fors af.

Maar daarbij was het vooral Turkije dat verloor. Tomaten en mandarijnen konden ook worden geleverd door Marokko. En hoewel Moskou Turkse bedrijven weerde, werd er zorgvuldig een uitzondering gemaakt voor Turkse bouwbedrijven die werken aan cruciale Russische infrastructuur. Ook de levering van gas ging gewoon door. In de eerste vier maanden van dit jaar leverde Rusland bijna de helft van de Turkse gasbehoefte.

Turkije stond geïsoleerd

Afgelopen december voorspelde de Turkse vicepremier Mehmet Simsek dat de schade van de Russische sancties zou kunnen oplopen tot 0,3 à 0,4 procent van het Turkse BBP, een bedrag van ongeveer 9 miljard dollar. De Russische ambassadeur in Turkije, Andrej Karlov, zei afgelopen februari in een interview met het Russische persbureau Tass dat de schade wel eens uit zou kunnen uitkomen op 11 miljard dollar – waarmee het incident rond de Russische SU-24 de Turkse economie een half procent groei zou kunnen hebben gekost.

Maar er zijn ook andere redenen voor Turkije om in te binden. In het afgelopen jaar is het land steeds geïsoleerder komen te staan, terwijl Rusland zijn positie in het Midden-Oosten, zowel militair als politiek, heeft versterkt. Beide landen mogen het niet eens zijn over de Syrische leider Assad, maar in IS hebben Rusland en Turkije een gemeenschappelijke vijand. In de afgelopen maanden hebben Russische media Turkije voorgesteld als de belangrijkste sponsor van de Islamitische Staat. In de Russische berichtgeving over de bloedige aanslag op het vliegveld van Istanbul, afgelopen woensdag, kwamen die beschuldigingen niet meer terug.

    • Steven Derix