Minimalistisch Portugal plaatst zich voor halve finale

De Pool Jakub Blaszczykowski miste oog in oog met Rui Patricio de cruciale strafschop.

Robert Lewandowski van Polen in duel met de Portugese Pepe. AP / Thanassis Stavrakis

Portugal, al vijf keer gelijk na negentig minuten, heeft zich voor de halve finale van het EK geplaatst door na strafschoppen af te rekenen met Polen. Jakob Blaszczykowski miste van elf meter en daarmee blijft Cristiano Ronaldo op koers voor zijn eerste prijs met zijn land, dat woensdag speelt tegen de winnaar van België-Wales.

Waar wellicht gevreesd werd voor voorzichtige besnuffeling van elkaars verdedigende stellingen, twee ploegen immers die zich vrij minimalistisch naar de laatste acht opwerkten, ontwikkelde zich door een vroeg Pools doelpunt een wedstrijd vol intentie, vol geblokte schoten en dappere pogingen, kleine en grotere momenten. Tot aan de verlenging dan, een toegift waarin door de belangen de vrije geesten alsnog verkrampten. Na penalty’s won de ploeg met ervaring in dat ambacht, Portugal.

Een gruwelijke inschattingsfout van rechtsback Cédric Soares op een lange bal van de Poolse rechtsback Lukasz Piszczek leidde de vroege openingsgoal van Robert Lewandowski in, de spits die nog droog stond voor Polen op dit EK. Het bracht openheid, dwong tot drang naar voren bij Portugal, een aangenaam uitgangspunt al na één minuut veertig.

Zo voltrok zich donderdagavond in Marseille een duel, vooraf het minst tot de verbeelding sprekende affiche van de vier kwartfinales, een alleraardigste wedstrijd. Twee teams die vanuit de tactische discipline wedstrijden kapot kunnen spelen maar elkaar in dit toch vergevorderde stadium van het toernooi de ruimte gaven voor aanvalsgolven, kansen en mogelijkheden. Al werd met name Polen gereserveerder en behoedzamer naarmate de tank leeg raakte, waardoor met het verstrijken van de minuten de strafschoppenserie onafwendbaar leek.

Tand des tijds

Cristiano Ronaldo en de zijnen moesten dus vroeg in de achtervolging, in wat voor hem toch het laatste eindtoernooi zal zijn dat nog valt in de krap tien jaar van fysieke wasdom die een voetballer doorgaans is gegeven. Atletisch volmaakt als voetballer met een stel benen en torso waaraan jarenlang is gebeeldhouwd, maar de tand des tijds zal na dit EK toch ook op hem eens vat krijgen. Hij is eigenlijk al niet meer de oude - of liever gezegd niet meer de jonge Ronaldo - in de zin dat hij amper nog een man passeert, maar vooral voor het doel opduikt als afmaker. Genadeloze afmaker, dat wel.

Data liegen niet: zowel het aantal schoten van buiten de zestienmeter als het aantal geslaagde dribbels is in de loop van zes seizoenen bij Real Madrid gehalveerd. Een meer effectieve, klinische aanpak die wellicht ingegeven is door afgenomen explosiviteit en/of bittere noodzaak in het wedijveren met veelvraat Lionel Messi. Wie zal het zeggen. Goals blijft Ronaldo altijd maken, zij het van dichterbij.

Zijn vruchteloze vrijetrappenreeks hield aan toen hij na een kwartier spelen zijn 41ste niet-doeltreffende vrije trap op een eindtoernooi nam; vol in de Poolse muur. Het gevoel niet goed, de bal maar steeds niet goed geraakt met die typische wreeftrap die hij als vaardigheid ter bestudering en ter navolging aan de voetbalwereld meegaf, maar waar hij zelf inmiddels de controle over lijkt te zijn verloren.

Het was intussen Polen dat de beste kansen kreeg en zich halverwege de eerste helft tot schuin voor het doel van Rui Patricio combineerde, een verrassend aangename aaneenschakeling van één keer raken, in een fase waarin Portugal de tol leek te gaan betalen voor een meer va banque benadering van de wedstrijd. Ronaldo aan het andere eind van het veld kreeg nog een beuk in de rug, maar scheidsrechter Felix Byrch vond het niet genoeg voor een penalty.

Hij, de aanvoerder, de ster, de vedette. Maar uit de schaduw van Ronaldo trad donderdagavond in Stade Vélodrome een dynamische knaap van achttien jaar die afgelopen maand voor bijna 35 miljoen euro van Benfica werd overgenomen door Bayern München. Hij heet Renato Sanches, een jongeman met dreads die voor de duvel niet bang is. Al tegen Kroatië leverde hij een invalbeurt af die de ergerlijke achtste finale die daar aan de wereld voorgeschoteld werd wat aanzien gaf, wat om over na te kaarten, bijvoorbeeld toen hij ging staan op het been van Luka Modric, onbestraft. Maar vooral omdat hij toen de impuls naar voren gaf in de patstelling tussen de twee teams die elkaar het voetbal niet gunden.

Toen hij donderdagavond, nu gestart in de basis, even na half tien de bal voor zijn linkervoet kreeg, vuurde hij en via een Poolse rug, licht getoucheerd, was het raak ook nog: 1-1.

Ronaldo mist grote kans

Hachelijke momenten waren er na rust weer voor het doel van Portugal, met Lewandowski die breiwerk aan de rechterflank van Blaszczykowski en Piszczek bijna bekroonde met een kopstoot uit een lage voorzet. Ronaldo aan de andere kant, vrijgespeeld maar uit lastige hoek onzuiver in het zijnet geschoten. Verdediger José Fonte kopte uit een corner in de handen van doelman Fabianski in het laatste kwartier waarin allengs behoedzamer werd gevoetbald. Portugal drong aan, Artur Jedrzejczyk gleed bij een interceptie de bal bijna in eigen doel. Ronaldo miste, geheel vrijstaand vijf minuten voor tijd, nog dé kans om verlenging te voorkomen door finaal langs de bal te trappen op aangeven van João Moutinho.

Polen won voor dit EK nog nooit een wedstrijd, en nam het dus op tegen de Europese ‘stayer’ Portugal, het nationale elftal met de meeste wedstrijden op een EK. Zonder toernooiwinst overigens. Onbemind, gevreesd, altijd competitief. Sinds er, in 1996, kwartfinales op een EK waren, stond Portugal daar altijd in. Ervaren ook met verlengingen, met strafschoppenserie.

Inmiddels bleek in de verlenging, waarin Ronaldo nog werd opgeschrikt door een toeschouwer die het veld opkwam, weinig meer door beide teams nog op te brengen. De aanvoerders namen de eerste penalty’s, Ronaldo en Lewandowski. Raak allebei. Sanches daarna voor Portugal, raak en hard ook. Ajacied Arek Milik, kleurloos in de wedstrijd, raak voor Polen. Moutinho daarna, feilloos. Kamil Glik: 3-3. Nani: 4-3.

En toen liep Blaszczykowski, oud-captain van Polen, naar de stip. Hij miste. Ricardo Quaresma schopte Portugal naar de halve finale, waar de winnaar van België – Wales wacht.

    • Bart Hinke